Mbulesa e akullit e Detit Bering gjatë dimrave të vitit 2018 dhe 2019 goditi nivele të reja që nuk janë parë në mijëra vjet, raportuan shkencëtarët të mërkurën duke shtuar shqetësimet në lidhje me përshpejtimin e ndikimit të ndryshimit të klimës në Arkti

Të dhënat satelitore japin një pamje të qartë se si ka ndryshuar akulli i detit gjatë katër dekadave të fundit në rajonin midis Arktikut dhe oqeaneve veriore të Paqësorit. Pos kësaj të dhënat e vetme të akullit në dispozicion ishin ato të regjistruara në regjistrat e anijeve dhe vëzhgimeve të tjera.

Kështu që shkencëtarët u kthyen në tokat torfe te cilat kanë përbërje organike nga bimët që datojnë nga mijëvjeçari, në ishullin e largët të Shën Mateut, jashtë Alaskës.

Duke ekzaminuar forma të ndryshme të molekulave të oksigjenit të bllokuara në sediment, shkencëtarët ishin në gjendje të vlerësonin kushtet atmosferike dhe oqeanike që do të kishin ndikuar në reshjet dhe akullin e detit për rreth 5,500 vjet, sipas studimit të botuar në revistën Science Advances.

"Ishulli në vetvete ka vepruar si stacioni i motit", tha bashkautori i studimit Matthew Wooller, drejtor i Instrumentit të Izotopit të Qëndrueshëm të Alaskës në Universitetin e Fairbanks të Alaskës. Shtresat e sedimenteve në bërthamat e tokës torfe shërbejnë si një "libër që kthehet pas në kohë".

Me ngrohjen e shpejtë të Arktikut në dekadat e fundit, shtrirja e akullit të detit mbi rajonin polar verior është zbehur në mënyrë të vazhdueshme. Këtë vit, akulli i detit Arktik në verë arriti nivelin më të ulët për korrikun në 40 vjet mbajtje të rekordeve.

Akulli i detit ndërtohet përsëri çdo vit gjatë dimrit. Por studimi i ri sugjeron që në Detin Bering, maksimumet e akullit të sezonit të ftohtë mund të jenë gjithashtu në rënie.

Humbja e akullit të detit tashmë po ndikon në jetën e egër të Arktikut, duke përfshirë ortekët, arinjtë polarë dhe vulat, me pasoja për komunitetet autoktone që mbështeten në gjueti për jetesën e tyre.

Tkurrja e akullit të detit përkeqëson gjithashtu ngrohjen në rajon, pasi akulli zëvendësohet nga copa uji të errët që thithin rrezatimin diellor në vend që ta reflektojnë atë jashtë atmosferës.

"Padyshim, nëse humbasim akullin e detit ne po ndryshojmë plotësisht temperaturat e Arktikut", tha Julienne Stroeve, një klimatologe pranë Qendrës Kombëtare të të Dhënave të Dëborës dhe Akullit në Universitetin e Boulder Colorado, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. "Nëse i humbni të gjitha, ju do të ngrohni rajonin edhe më shpejt."

Temperatura e ajrit nuk ishte i vetmi faktor që u gjet që ndikonte në akullin e detit. Ndryshimet në oqeanin dhe qarkullimin atmosferik të lidhura me ndryshimin e klimës kanë një ndikim edhe më të madh, tha autori kryesor Miriam Jones, një gjeolog në Shërbimin Gjeologjik të SHBA.

"Ka shumë më shumë se sa thjesht ngrohja e temperaturave", tha Jones. "Ne po shohim një ndryshim në modelet e qarkullimit si në oqean ashtu edhe në atmosferë."
Studimi vuri në dukje se ndryshimet në akullin e detit duket se mbeten të paktën disa dekada pas ndryshimeve në gazrat serrë atmosferike. Kjo nënkupton që uljet e fundit në akullin e detit dimëror ishin një përgjigje ndaj niveleve të gazit serë dekada më parë.

Studiuesit kontrolluan gjetjet e tyre kundrejt katër dekadave të të dhënave satelitore mbi akullin e detit. Stroeve sugjeroi që studimi mund të ishte forcuar nëse ishin bërë më shumë krahasime kundër të dhënave vëzhguese të mbledhura nga anijet dhe ekspeditat e balenave që datojnë nga mesi i shekullit të 19-të./Motilokal.com