Një raport i OKB-së për klimën, i publikuar të mërkurën, zbulon se globi në mënyrë të pashmangshme do ta tejkalojë objektivin e ngrohjes prej 1.5 gradë Celsius të Marrëveshjes së Parisit për Klimën në vitet e ardhshme. Detyra tani, sipas raportit, është që periudha e ngrohjes “të tejkalohet” sa më shumë të jetë e mundur, duke i ulur përfundimisht temperaturat mesatare globale.

Raporti vjetor i OKB-së për Hendekun e Emetimeve është hartuar për të informuar vendimmarrësit që shkojnë në raundin e ardhshëm të bisedimeve globale për klimën në Turqi, të njohur si COP31, muajin e ardhshëm. Ndërsa raportet e mëparshme të hendekut kanë shprehur skepticizëm në lidhje me përmbushjen e objektivit prej 1.5 gradësh, ky shënon herën e parë që autorët e tij kanë deklaruar se mosarritja e objektivit do të jetë "e afërt dhe e pashmangshme".

“Tani po themi se kjo dritare është mbyllur, por mund ta hapim përsëri duke e bërë tejkalimin sa më të shkurtër të jetë e mundur”, tha Drejtoresha Ekzekutive e Programit të Mjedisit të OKB-së, Inger Andersen, në një telefonatë me gazetarët. “Kjo ka të bëjë me gjetjen e një rruge kthimi sa më shpejt dhe me një tejkalim sa më të kufizuar të jetë e mundur.”

Raportet e kaluara kanë shqyrtuar distancën midis angazhimeve të vendeve për reduktimin e emetimeve dhe asaj që do të duhej për të kufizuar ngrohjen globale në 1.5 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale.

Megjithatë, raporti i këtij viti e ripërcakton hendekun. Në vend të kësaj, ai shqyrton skenarë të rinj të tejkalimit të emetimeve dhe çfarë do të duhej për të kufizuar ngrohjen maksimale në vetëm 1.7 deri në 1.8 gradë Celsius përpara se temperaturat të ulen përsëri në 1.5 gradë Celsius përmes shkurtimeve të emetimeve dhe përdorimit të teknologjive të heqjes së karbonit.

Raporti e bën të qartë se çdo pjesë shtesë e një shkalle ngrohjeje mbi 1.5 gradë Celsius “rrit rrezikun e ndryshimeve të pakthyeshme, duke përfshirë shtresat e akullit, karbonin e ngrirë, qarkullimin e oqeanit dhe sistemet e koraleve, së bashku me ndikimet shkatërruese njerëzore”.

Çdo pjesë e shtuar e një shkalle ngrohjeje mund të ketë një ndikim “të jashtëzakonshëm” “të matur në aspektin e dëmit, kostos dhe humbjes së jetëve”, tha shkencëtari i klimës Michael Mann i Universitetit të Pensilvanisë. Mann nuk ishte i përfshirë në hartimin e raportit të UNEP-it.

Asnjë skenar optimist për tejkalim

Sipas UNEP-it, me seli në Nairobi, skenari më i ulët i tejkalimit do ta mbante ngrohjen maksimale midis 1.7 dhe 1.8 gradë Celsius dhe do t'i rikthente temperaturat mesatare globale në 1.5 gradë Celsius ose më poshtë deri në vitin 2100.

Megjithatë, për të ndjekur një rrugë të tillë, emetimet globale të gazrave serrë do të duhej të reduktoheshin shumë më tepër se çdo gjë që është aktualisht në tryezë në bisedimet e ardhshme të COP31. Kjo do të kërkonte një ulje prej 18% deri në vitin 2030, 45% deri në vitin 2035 dhe 69% deri në vitin 2040, në krahasim me nivelet e vitit 2025.

Përmbushja e këtij skenari më të ulët të mundshëm të tejkalimit do të kërkonte një trefishim të kapacitetit të energjisë elektrike të rinovueshme deri në vitin 2035 dhe shkurtime dramatike të lëndëve djegëse fosile, duke përfshirë edhe heqjen graduale të qymyrit deri në vitin 2040, thuhet në raport.

Përveç kësaj, do të duhej një zgjerim i madh i teknologjive të heqjes së karbonit, të cilat deri më tani nuk janë provuar të funksionojnë në një shkallë kaq të gjerë.

Në kontrast të plotë me këto shifra, përmbushja e premtimeve ekzistuese për reduktimin e emetimeve do të sillte vetëm një ulje të emetimeve prej 5 deri në 8% deri në vitin 2030 dhe një reduktim prej 11 deri në 15% deri në vitin 2035, zbuloi raporti. Kjo do të shoqërohej me një ngrohje maksimale prej rreth 2.6 gradë Celsius.

Nëse vendet thjesht ndjekin këto politika aktuale, atëherë ngrohja mund të arrijë një kulm prej rreth 2.8 gradë Celsius. Ky vlerësim është rritur që nga viti i kaluar, pjesërisht për shkak të tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga Marrëveshja e Parisit dhe tërheqjes së angazhimeve të saj për reduktimin e emetimeve, thuhet në raport.

Edhe skenari që supozon se vendet i përmbushin angazhimet e tyre ekzistuese të reduktimit, dhe kombet me premtime për emetime neto zero ia dalin t'i përmbushin ato, prapëseprapë e çon ngrohjen në një kulm prej 2.1 gradë Celsius.

Në fund të fundit

Është e qartë se tejkalimi i 1.5 gradë Celsius në sasinë më të kufizuar të mundshme dhe më pas ulja e temperaturave me kalimin e kohës është një detyrë e vështirë në krahasim me atë që vendet janë zotuar të bëjnë deri më tani.

“Pa veprime urgjente, tejkalimi më i ulët i mundshëm prej 1.5 gradë Celsius do të zbehet shpejt”, paralajmëron raporti. “Çdo pesë vjet emetime të CO2 në nivelet aktuale e shtyjnë ngrohjen maksimale me rreth 0.1 gradë Celsius.”

Mann tha se një rritje shtesë prej 0.1 gradë Celsius e ngrohjes globale “e ul përgjithmonë PBB-në globale me afërsisht 1.2% (mbi 1.2 trilion dollarë në vit) dhe i shtyn afërsisht 140 milionë njerëz të tjerë në klima të nxehta që kërcënojnë jetën dhe janë të rrezikshme”.

Tejkalimi i objektivit prej 1.5 gradësh mund të shihet si një moment historik, por kjo nuk do të thotë një dështim absolut i shkencës dhe politikave klimatike, sipas shkencëtares së klimës Kate Marvel të Project Drawdown, një organizatë jofitimprurëse për kërkimin dhe zgjidhjet klimatike. Marvel nuk ishte e përfshirë në raportin e UNEP-it.

Tejkalimi i objektivit prej 1.5 gradësh mund të shihet si një moment historik, por kjo nuk do të thotë një dështim absolut i shkencës dhe politikave klimatike, sipas shkencëtares së klimës Kate Marvel të Project Drawdown, një organizatë jofitimprurëse për kërkimin dhe zgjidhjet klimatike. Marvel nuk ishte e përfshirë në raportin e UNEP-it.

"Nuk ka asgjë të veçantë në lidhje me çdo prag të caktuar temperature", tha ajo. "Njësia e duhur nuk janë gradët, por tonet të dioksidit të karbonit, metanit dhe gazeve të tjera serrë. Nëse duam të shmangim ndikimet më të këqija, detyra jonë është dhe ka qenë gjithmonë të zvogëlojmë këto emetime sa më shpejt të jetë e mundur".

“Kalimi i 1.5 gradëve është një shenjë se nuk po ecim mjaftueshëm shpejt, por kjo nuk do të thotë se jemi të dënuar të dështojmë”, tha ajo.

/Motilokal.com