Uraganet njihen për shkatërrimet që shkaktojnë përgjatë brigjeve dhe dëmet që u shkaktojnë platformave detare. Megjithatë, ndikimi i tyre nuk kufizohet vetëm në sipërfaqe. Një studim i ri tregon se, në raste të rralla, ato mund të arrijnë deri në thellësitë e oqeanit dhe të ndryshojnë strukturën e shtratit detar, një proces që shkencëtarët pothuajse nuk e kishin vëzhguar kurrë drejtpërdrejt.

Një observator që monitoron oqeanin e thellë

Rreth 75 kilometra në juglindje të Bermudës ndodhet një observator i ankoruar në fund të detit, i pajisur me kurthe sedimentesh që mbledhin grimcat që fundosen çdo dy javë.

Ky stacion monitorimi, i administruar nga Programi i Fluksit Oqeanik në Laboratorin Biologjik Detar që prej vitit 1978, përbën një nga seritë më të gjata të matjeve të sedimentimit në oqeanin e thellë.

Shkëmbinjtë koralorë të cekët të Bermudës formojnë platforma të mëdha karbonatike. Në shkallë globale, këto platforma prodhojnë rreth gjysmën e karbonateve të ujërave të cekëta dhe furnizojnë më shumë se një të katërtën e karbonatit që depozitohet në fundin e oqeanit.

Dy uragane që lanë gjurmë

Një ekip studiuesish, i udhëhequr nga Rut Pedrosa-Pamies, analizoi ndikimin e dy uraganeve: Fabianit në vitin 2003 dhe Igorit në vitin 2010.

Të dyja stuhitë zhvendosën sasi të mëdha rëre të pasur me karbonat nga shkëmbinjtë koralorë të cekët drejt ujërave shumë të thella, ku u regjistruan nga instrumentet e vendosura rreth 3.200 metra nën sipërfaqe.

Energjia e padukshme e stuhive

Nuk ishte era ajo që transportoi sedimentet në thellësi, por valët e fuqishme të krijuara nga uraganet.

Këto valë depërtuan deri në mbi 750 metra thellësi dhe u përplasën me shpatet e pjerrëta të Plateau-së së Bermudës, një strukturë gjeologjike që ngrihet mbi rrafshinën e thellë oqeanike.

Përplasja shkaktoi shkëputjen e reve të mëdha të sedimenteve të imëta, të cilat u përhapën në oqeanin e thellë. Pas uraganit Fabian, sasia e karbonatit që arriti në kurthin e vendosur në 1.500 metra thellësi, brenda vetëm dy javësh, ishte pothuajse e barabartë me atë që zakonisht grumbullohet gjatë një viti të tërë.

Këto re sedimentesh nuk përmbanin vetëm karbonat, por edhe fosfor, minerale argjilore dhe ndotës si plumbi. Sipas studiuesve, një pjesë e këtij plumbi lidhet me përdorimin e dikurshëm të benzinës me plumb në Bermuda, deri në vitet 1990.

Pse vetëm disa uragane arrijnë ta bëjnë këtë?

Një nga zbulimet më interesante ishte se ky fenomen është jashtëzakonisht i rrallë.

Që nga viti 1978, plot 36 uragane kanë kaluar brenda një rrezeje prej 300 kilometrash nga Bermuda, por vetëm Fabiani dhe Igori lanë gjurmë të qarta në kurthet e sedimenteve.

Shkencëtarët shpjegojnë se nuk mjafton vetëm fuqia e stuhisë. Rruga që ndjek uragani, shpejtësia e lëvizjes dhe mënyra si janë të shtresuara ujërat përcaktojnë nëse valët e krijuara do të arrijnë të transportojnë sedimentet drejt thellësive.

Edhe pse Igori ishte një uragan i Kategorisë 1, më i dobët se Fabiani i Kategorisë 3, grimcat që ai ngriti qëndruan pezull në ujë për rreth dy muaj dhe u përhapën shumë më larg përpara se të depozitoheshin.

Me ngrohjen globale dhe rritjen e intensitetit të uraganeve në Atlantik, studiuesit besojnë se ky proces mund të bëhet më i shpeshtë.

Një ndihmë natyrore kundër acidifikimit të oqeanit

Karbonati i transportuar nga shkëmbinjtë koralorë përmban minerale si aragoniti dhe kalciti me përmbajtje të lartë magnezi, të cilat treten lehtësisht në ujërat e ftohta dhe të thella.

Gjatë tretjes së tyre rritet alkaliniteti i ujit, duke ndihmuar në neutralizimin e një pjese të dioksidit të karbonit të përthithur nga oqeani. Ky proces kontribuon në zbutjen e acidifikimit të ujërave, një kërcënim serioz për koralet dhe shumë organizma detarë.

Pranë Bermudës, aragoniti fillon të tretet në thellësi më të mëdha se rreth 2.400 metra. Gjatë mijëra viteve, depozitimi dhe tretja e karbonatit kanë qenë pjesë e mekanizmave natyrorë që rregullojnë ciklin global të karbonit.

Sot, disa shkencëtarë po studiojnë mënyra për të rritur artificialisht alkalinitetin e oqeanit si një metodë për kapjen e karbonit, por ky studim tregon se natyra e kryen këtë proces vetë gjatë disa ngjarjeve ekstreme.

Vlera e monitorimit afatgjatë

Studiuesit theksojnë se ky zbulim nuk do të ishte i mundur pa dekadat e monitorimit të vazhdueshëm.

"Asnjë instrument nuk mund të marrë mostra në mënyrë të sigurt gjatë kalimit të një uragani. Pa këtë seri afatgjatë të të dhënave, studimi i ngjarjeve të rralla si këto nuk do të ishte i mundur", tha drejtuesja e studimit, Rut Pedrosa-Pamies.

Pozicioni i Bermudës, si platforma më veriore e shkëmbinjve koralorë në botë dhe një zonë e goditur shpesh nga uraganet, e bën atë një laborator natyror ideal për studimin e këtyre proceseve.

Sipas studiuesve, depozitat e karbonatit të gjetura në fundin e Atlantikut mund të shërbejnë edhe si një arkiv natyror i uraganeve të së kaluarës, duke ndihmuar shkencëtarët të rindërtojnë historinë e stuhive shumë kohë përpara epokës së satelitëve.

/Motilokal.com