Që nga vitet 1950, njerëzimi ka prodhuar më shumë se 8.3 miliardë tonë plastikë, por vetëm një pjesë shumë e vogël e saj është ricikluar. Vetëm rreth 9 për qind e plastikës së prodhuar është ricikluar, ndërsa pjesa tjetër ka përfunduar në deponi, është djegur ose është shpërndarë në natyrë, duke ndotur tokën, lumenjtë dhe oqeanet.

Me ritmet aktuale të prodhimit dhe përdorimit të plastikës, shkencëtarët paralajmërojnë se ndotja plastike në oqeane mund të arrijë nivele alarmante në dekadat e ardhshme, duke rrezikuar seriozisht ekosistemet detare.

Çfarë janë mikroplastikat?

Ndryshe nga materialet organike, plastika nuk shpërbëhet plotësisht në natyrë. Nën ndikimin e diellit, nxehtësisë, ujit, erës dhe valëve, produktet plastike copëzohen në grimca gjithnjë e më të vogla, të njohura si mikroplastika.

Këto grimca kanë madhësi deri në 5 milimetra dhe janë gjetur pothuajse kudo në planet nga thellësitë e oqeaneve deri në ajër, ushqim dhe ujë të pijshëm.

Nga vijnë mikroplastikat?

Mikroplastikat ndahen në dy kategori kryesore:

Mikroplastikat primare krijohen që në fillim në përmasa shumë të vogla. Ato përfshijnë mikro-rruazat plastike të përdorura dikur në produkte kozmetike, si dhe fibrat sintetike që shkëputen nga rrobat gjatë larjes.

Mikroplastikat sekondare krijohen nga shpërbërja e produkteve më të mëdha plastike, si shishet, qeset, rrjetat e peshkimit dhe ambalazhet plastike.

Plastika po depërton në zinxhirin ushqimor

Mikroplastikat janë zbuluar në shumë ekosisteme ujore dhe tokësore. Ato shpesh ngatërrohen nga kafshët si ushqim, duke shkaktuar probleme në sistemin e tyre tretës, kequshqyerje dhe ndikime në riprodhim.

Në oqeane, miliona tonë plastikë përfundojnë çdo vit, ndërsa grimcat mikroplastike transportohen nga rrymat ujore, era dhe aktiviteti njerëzor në zona edhe shumë të largëta.

Rreziku për shëndetin e njeriut

Studimet e fundit kanë treguar se mikroplastikat mund të hyjnë në trupin e njeriut përmes ushqimit, ujit dhe ajrit. Ato janë zbuluar në gjak, mushkëri dhe organe të tjera të trupit.

Sipas kërkimeve, ekspozimi ndaj mikroplastikës mund të ndikojë në mikrobiomën e zorrëve, të shkaktojë inflamacion dhe të lidhet me probleme të ndryshme shëndetësore. Megjithatë, shkencëtarët vazhdojnë të studiojnë ndikimet afatgjata të tyre.

Si mund ta ulim ekspozimin ndaj mikroplastikës?

Ekspertët rekomandojnë disa hapa të thjeshtë:

• të reduktohet përdorimi i plastikës njëpërdorimshe;
• të përdoren shishe dhe enë të ripërdorshme;
• të shmanget ngrohja e ushqimit në enë plastike;
• të përdoret më pak ujë i ambalazhuar;
• të zgjidhen produkte kozmetike pa mikroplastikë;
• të reduktohet përdorimi i tekstileve sintetike.

Nevojiten ndryshime më të mëdha

Megjithëse zgjedhjet individuale kanë rëndësi, ekspertët theksojnë se përballimi i problemit kërkon edhe masa më të gjera: rregullore më të forta për prodhimin e plastikës, sisteme më efikase riciklimi dhe teknologji të reja për largimin e mikroplastikës nga mjedisi.

Mikroplastika është një ndotës i padukshëm, por ndikimi i saj po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Mbrojtja e mjedisit dhe shëndetit të njeriut kërkon uljen e varësisë sonë nga plastika dhe ndryshimin e mënyrës se si e përdorim atë.

/Motilokal.com