Qendrat e mëdha të të dhënave që fuqizojnë inteligjencën artificiale konsumojnë sasi të mëdha energjie, por sipas një studimi të ri ato po krijojnë edhe një efekt tjetër shqetësues. Ato po formojnë “ishuj nxehtësie”, duke e ngrohur tokën përreth deri në rreth minus 26.7°C në raste ekstreme dhe duke ndikuar në rritjen e temperaturave për një popullsi prej më shumë se 340 milionë njerëz.

Edhe pse numri i qendrave të tilla po rritet shpejt, ende ka boshllëqe të mëdha në kuptimin e plotë të ndikimit të tyre, tha Andrea Marinoni, profesor i asociuar në grupin e Vëzhgimit të Tokës në Universitetin e Kembrixhit dhe autor i studimit, i cili ende nuk është rishikuar nga kolegët.

Marinoni dhe ekipi i tij u fokusuan në një aspekt që është studiuar pak deri tani, nxehtësinë që këto qendra lëshojnë gjatë punës së tyre intensive, përfshirë proceset kompjuterike dhe sistemet e ftohjes që kërkojnë shumë energji.

Për këtë, ata analizuan të dhëna temperaturash nga 20 vitet e fundit, të mbledhura nga sensorë satelitorë, dhe i krahasuan me vendndodhjet e qendrave të mëdha të të dhënave të inteligjencës artificiale, të cilat mund të shtrihen mbi një milion metra katrorë dhe janë ndërtuar kryesisht gjatë dekadës së fundit.

U analizuan më shumë se 6,000 qendra të dhënash të vendosura larg zonave urbane me dendësi të lartë, për të shmangur ndikimin e faktorëve të tjerë si ngrohja nga banesat apo aktiviteti industrial. Po ashtu u morën parasysh ndryshimet sezonale dhe trendi global i ngrohjes së planetit.

Rezultatet treguan se temperatura e sipërfaqes u rrit mesatarisht me rreth 2°C pasi një qendër e të dhënave filloi funksionimin. Në disa raste ekstreme, rritja pranë tyre arriti deri në rreth 9.1°C.

Sipas studiuesve, këto rritje u vërejtën në mënyrë të ngjashme në shumë pjesë të botës. Për shembull, në rajonin Bajio të Meksikës, i cili është shndërruar në një qendër të madhe të këtyre objekteve, u regjistrua një rritje e qëndrueshme e temperaturës prej rreth 2°C gjatë 20 viteve të fundit. Një situatë e ngjashme u vu re edhe në Aragon të Spanjës, një zonë e njohur për zhvillimin e qendrave të mëdha të të dhënave, ku temperaturat u rritën me rreth 2°C, ndryshe nga provincat përreth.

Ndikimi nuk kufizohej vetëm në zonën shumë pranë qendrave. Rritja e temperaturës u ndje deri në rreth 10 km larg, duke prekur potencialisht më shumë se 340 milionë njerëz.

Studiuesit thonë se këto gjetje janë shqetësuese, sidomos sepse qendrat e të dhënave të inteligjencës artificiale pritet të zgjerohen edhe më shumë në vitet e ardhshme. Kjo ndodh në një kohë kur ngrohja globale tashmë po i bën valët e të nxehtit më të forta dhe më të shpeshta në mbarë botën.

Zgjerimi i planifikuar i këtyre qendrave, sipas Marinonit, mund të ketë ndikime të ndjeshme në mjedis, shëndetin e njerëzve dhe ekonominë.

Nga ana tjetër, disa ekspertë kërkojnë më shumë verifikim shkencor. Ata thonë se rezultatet janë interesante, por efektet e raportuara duken të larta. Sipas tyre, pjesa më shqetësuese mbeten emetimet që vijnë nga prodhimi i energjisë për këto qendra, jo vetëm nxehtësia lokale.

Marinoni shpreson që ky studim të hapë një debat më të gjerë për mënyrën si mund të ulet ndikimi i inteligjencës artificiale në mjedis, duke theksuar se ende mund të ketë hapësirë për zgjidhje më të qëndrueshme pa e frenuar zhvillimin teknologjik.

/Motilokal.com