Ndërprerja e transitit të naftës dhe produkteve petrokimike përmes Ngushticës së Hormuzit ka ndërprerë zinxhirët globalë të furnizimit dhe ka çuar çmimet e plastikës dhe polimereve në nivelet e tyre më të larta në katër vjet, me importuesit që kërkojnë furnizues të rinj dhe lëndë të para zëvendësuese, me çmime dukshëm më të larta, paralajmërojnë analistët.

Produktet petrokimike me vlerë 20 deri në 25 miliardë dollarë kalojnë çdo vit nëpër Ngushticën e Hormuzit, vlerëson Rabobank holandeze, gjë që sugjeron se ndërprerjet afatgjata mund t’i detyrojnë prodhuesit t’ua kalojnë kostot më të larta konsumatorëve fundorë.

Të gjitha kompanitë që i importojnë ato nga Lindja e Mesme, që mund të thuhet, është pothuajse e gjithë bota, kanë humbur një furnizues të madh dhe tani po konkurrojnë për lëndë të para zëvendësuese me çmime dukshëm më të larta, paralajmëron analisti i OPIS, Joel Morales.

E udhëhequr nga Arabia Saudite, Lindja e Mesme përbënte më shumë se 40 përqind të eksporteve globale të polietilenit në vitin 2025, duke furnizuar pothuajse të gjitha rajonet e botës, me përjashtim të Amerikës së Veriut.

Rritjet e çmimeve dhe ndërprerjet e furnizimit

Çmimet e materialeve kryesore plastike, të tilla si polietileni (PE) dhe polipropileni (PP), janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i konfliktit, pas rritjes së kostove të naftës bruto dhe lëndëve të tjera të para.

Logjistika globale është bërë e pasigurt, thotë drejtori ekzekutiv i US Dow, Jim Fitterling, duke vlerësuar se gjysma e furnizimit botëror me polietileni ndikohet nga ngjarjet në Lindjen e Mesme.

Analistët paralajmërojnë se një mbyllje e mundshme e plotë e Ngushticës së Hormuzit mund të ndërpresë furnizimet prej rreth 1.2 milion fuçish të një derivati të veçantë të naftës dhe të kufizojë më tej disponueshmërinë e një lënde të parë të rëndësishme për industrinë petrokimike.

Maksim Sonin nga Universiteti i Stanfordit thekson se rritja e ndjeshme e çmimeve pasqyron një "prim rreziku" më të lartë, dhe Azia është e para që goditet për shkak të varësisë së saj të fortë nga derivatet e naftës si lënda e parë bazë për prodhimin e plastikës.

Në Azi, Japonia, Koreja e Jugut dhe India janë më të ekspozuara.

Avantazhi i Amerikës së Veriut 

Prodhuesit e plastikës në Azi dhe Evropë po përballen me kosto më të larta të lëndëve të para dhe fitime më të ulëta, pasi mbështeten shumë në importet nga Lindja e Mesme.

Në Evropë, një problem shtesë është hendeku midis rritjes së çmimeve të naftës dhe çmimeve ekzistuese të kontratave, gjë që e bën të vështirë kalimin e kostove te klientët.

Amerika e Veriut, nga ana tjetër, gëzon një avantazh krahasues për shkak të disponueshmërisë së lëndëve të para.

Çmimet e PE dhe PP janë rritur ndjeshëm që nga fillimi i konfliktit, thotë Agustin Izquierdo, drejtor financiar i prodhuesit amerikan të petrokimikateve LyondellBasell, por porositë për prillin janë ende më të mirat në shtatë muaj.

Sipas Ministrisë së Energjisë, plastika në SHBA prodhohet kryesisht nga gazi natyror dhe lëndët e para të lidhura me të.

Në pjesë të tjera të botës, prodhuesit mbështeten kryesisht në derivatet e naftës.

Më shumë se gjysma e polietilenit amerikan eksportohet, kështu që prodhuesit kanë fitime mbi mesataren.

Barra mbahet nga konsumatorët.

Kostot në rritje tashmë po u kalojnë konsumatorëve fundorë.

Kompania amerikane Celanese ka rritur çmimet, dhe Dow po njofton çmime edhe më të larta të polietilenit.

Kompanitë evropiane, të tilla si BASF dhe Wacker Chemie, po ndjekin gjithashtu trendin e rritjes së çmimeve, dhe Lanxess e Gjermanisë shkoi një hap më tej, duke rritur çmimet e aditivëve dhe plastifikuesve specialë deri në 50 për qind, duke përmendur rritjet e vazhdueshme të kostove.

Presioni ndihet jashtë industrisë së plastikës, kështu që prodhuesi indian i ujit në shishe Bisleri ka rritur çmimet me 11 për qind, ndërsa Ecolab po prezanton tarifa shtesë të energjisë nga dhjetë deri në 14 për qind.

Analistët paralajmërojnë se rritja e kostove të inputeve mund të dobësojë kërkesën për produkte dytësore dhe të rrisë më tej presionet inflacioniste në nivel global.

Në planin afatgjatë, tregu i plastikës mund të konsolidohet, thotë Sonin, me forcimin e prodhuesve të mëdhenj me kosto më të ulëta prodhimi.

/Motilokal.com