Administrata Trump e hoqi qilimin nga poshtë politikës federale të klimës të SHBA-së në shkurt, kur Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) rrëzoi "konstatimin historik të rrezikut" të vitit 2009. Tani, politika zyrtare e qeverisë amerikane pohon se gazrat serë nuk paraqesin rrezik për shëndetin e njeriut.

Ky veprim i ka hapur një kufi të ri Donald Trumpit për të qeverisur pa u kufizuar nga provat ose në një mënyrë që përfaqëson shumicën e amerikanëve , të cilët mbështesin politikat pro-klimatike. Ky veprim vjen gjithashtu pas një viti në të cilin presidenti amerikan dhe aleatët e tij kanë dobësuar lidershipin amerikan në klimë.

Që kur mori detyrën, Trump dhe aleatët e tij kanë hequr standardet e ajrit të pastër për pothuajse çdo gjë me tub shkarkimi ose oxhak. Në janar 2026, ata madje udhëzuan EPA-n të ndalonte vlerësimin e vlerës së jetëve të shpëtuara në analizat kosto-përfitim të agjencisë për rregullat e reja të ndotjes. Kjo mund të çojë në kontrolle më të lirshme mbi ndotësit nga vendet industriale në të gjithë vendin.

Ndërsa lidershipi amerikan në klimë po zbehet, mbetet një pyetje: a do të nxitojë ndonjë komb dhe Kina në veçanti për të mbushur boshllëkun? Do të doja të kishte një përgjigje të thjeshtë. Por entuziazmi për lidershipin klimatik po bie, dhe jo vetëm nga qeveria amerikane.

Edhe pse instalimi i energjisë së rinovueshme vazhdon në të gjithë botën, ka disa shenja tërheqjeje. Në të gjithë botën, kompanitë po heqin dorë në heshtje nga objektivat e tyre të emetimeve neto zero. Prodhuesit amerikanë të makinave Ford dhe General Motors gjithashtu kohët e fundit kanë anuluar më shumë se 25 miliardë dollarë amerikanë investime në automjete elektrike, sepse kërkesa e konsumatorëve nuk ka arritur të përputhet me parashikimet e tyre.

Nuk është rastësi që kjo rënie e konsensusit global për klimën vjen në një kohë kur tensionet po rriten në mbarë botën. Rendi global po tronditet për shkak të luftës së Trump në Iran dhe kërcënimeve për Grenlandën. Ndërkohë, pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia ka hyrë në vitin e tij të pestë pa ndonjë perspektivë të qartë paqeje.

Bashkëpunimi për klimën kërkon besimin se të gjithë po kontribuojnë. Kur institucionet dhe normat globale duken të dobëta, udhëheqësit kombëtarë shqetësohen se mos janë pjesëmarrësi i fundit i ndershëm në një marrëveshje që të gjithë të tjerët e kanë braktisur. Kjo është po aq e vërtetë për vendet sa edhe për qeniet njerëzore: askush nuk dëshiron të ndihet sikur është mashtruar.

Megjithatë, ka disa shenja shprese. Kërkesa për energji të pastër nuk po zhduket brenda natës. Energjia e rinovueshme është shpesh më e lirë se energjia nga burimet fosile, edhe pa subvencione. Një raport i korrikut 2025 nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme zbuloi se nëntë në dhjetë projekte të reja të rinovueshme janë në rrugën e duhur për të gjeneruar energji më të lirë se alternativat e karburanteve fosile.

Po aq i rëndësishëm është fakti që qytetarët në mbarë botën vazhdojnë të vuajnë nga efektet e thithjes së ajrit të ndotur, i cili sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë shkakton 7 milionë vdekje në të gjithë botën çdo vit.

Edhe pse shqetësimi për klimën po dobësohet, disa nga qytetet më të populluara në botë, si Nju Delhi në Indi, janë nën presion në rritje për të mbrojtur shëndetin e banorëve të tyre. Ka të ngjarë që ato të vazhdojnë të zvogëlojnë përdorimin e lëndëve djegëse fosile për të ngrohur shtëpitë, për të gjeneruar energji elektrike dhe për të lëvizur njerëzit.

Ndërkohë, Kina është në një rrugë të mbarë për të mbushur një pjesë të boshllëkut të krijuar nga tërheqja e Amerikës ndaj ndryshimeve klimatike. Ajo tashmë dominon disa teknologji të energjisë së pastër, duke mbajtur pothuajse monopol në prodhimin e baterive, paneleve diellore dhe qelizave të karburantit. Kompanitë kineze tani prodhojnë më shumë automjete elektrike se çdo komb tjetër së bashku.

Çimentimi i pozicionit të saj si liderja e re globale e klimës do t’i sillte Kinës gjithashtu “fuqi të butë” diplomatike, veçanërisht midis vendeve në zhvillim, ku Pekini mund të ofrojë infrastrukturë të energjisë së pastër plus kredi për ta financuar atë.

Por, në të njëjtën kohë, Kina ka treguar një mungesë të vazhdueshme gatishmërie për të mbështetur lidershipin e fortë politik në veprimet klimatike. Udhëheqësit e Kinës janë optimistë për energjinë e rinovueshme kur ajo u shërben interesave të tyre ekonomike. Megjithatë, ata janë gjerësisht rezistentë ndaj llojit të presioneve të forta ndërkombëtare që mund të stabilizojnë rritjen globale të temperaturës.

Vetëm në vitin 2025 Kina premtoi të ulte në fakt emetimet e saj. Dhe angazhimet e saj të fundit, të cilat përfshijnë një premtim për të ulur emetimet e gazrave serrë deri në 10% nën nivelet maksimale deri në vitin 2035, nuk arrijnë atë që analistët thonë se do të jetë e nevojshme për ta mbajtur ngrohjen globale nën 1.5°C.

Me besueshmërinë e SHBA-së që po gërryhet me shpejtësi, shekulli i 21-të duket se është gati të rrëshqasë më thellë në një stil qeverisjeje që karakterizohet më pak nga analiza rigoroze sesa nga tekat e udhëheqësve të saj.

Ana pozitive është se demagogjia ka një afat kohor. Vlerësimi i miratimit të Trump ka rënë në minimumin e mandatit të dytë, me sondazhet që e tregojnë atë në -17 pikë. Kërkesa për ajër të pastër, energji të lirë dhe qeverisje kompetente nuk zhduket vetëm sepse një administratë vendos ta injorojë atë.

Një ditë Trump do të zhduket përfundimisht nga peizazhi politik. Ndryshimi i klimës jo.

/Motilokal.com