Zjarri duket i lashtë dhe shumë e marrin si të mirëqenë, por natyra e tij është komplekse. Njerëzit mësuan ta kontrollonin atë shumë kohë përpara se të kuptonin ligjet e kimisë ose fizikës, dhe duke vepruar kështu ata ndikuan thellësisht në mbijetesën e tyre dhe në zhvillimin e kulturës.

Emma Brown, lektore e matematikës dhe fizikës në Universitetin CQ të Australisë, thekson në një koment për The Conversation se zjarri e ka shoqëruar njerëzimin për miliona vjet para epokës industriale. Njerëzit e hershëm e përdorën atë për mbrojtjen, përgatitjen dhe ruajtjen e ushqimit, por edhe si një qendër të jetës shoqërore, rreth së cilës u përcollën histori dhe njohuri.

Në botën moderne, zjarri mbetet themeli i proceseve industriale dhe ritualeve të përditshme. Në të njëjtën kohë, zjarri luan një rol të fuqishëm në natyrë, pasi mund të shkatërrojë peizazhe të tëra, por edhe të stimulojë ripërtëritjen e tokave dhe habitateve.

Edhe pse i njohur për ne, zjarri nuk është i lehtë për t'u përcaktuar saktësisht. Brown e shpjegon atë duke përdorur trekëndëshin e zjarrit, i cili përfaqësohet nga lënda djegëse, oksigjeni dhe një burim fillestar nxehtësie ose shkëndijë. Në terma shkencorë, lënda djegëse dhe oksigjeni quhen "reaktantë", ndërsa nxehtësia fillestare përfaqëson "energjinë e aktivizimit". Në zjarret në pyje, lënda djegëse është lënda organike si druri, oksigjeni vjen nga ajri dhe ndezja mund të shkaktohet nga rrufeja ose aktiviteti i pakujdesshëm/i qëllimshëm njerëzor.

Nëse ndonjëri prej këtyre elementëve hiqet, kushtet për fillimin e zjarrit zhduken. Zjarri mund të shuhet me ujë, i cili merr nxehtësinë dhe shndërrohet në avull, duke zëvendësuar oksigjenin. Ai gjithashtu mund të ndalet me zhdukjen e lëndës djegëse ose me heqjen e saj të qëllimshme me anë të djegies parandaluese ose tradicionale të bimësisë.

Produkti kryesor i djegies është energjia, së bashku me dioksidin e karbonit dhe avujt e ujit nga hidrogjeni në karburantin organik. Meqenëse zjarret në pyje shpesh nuk kanë oksigjen, prodhohen edhe nënprodukte të tjera. Midis tyre është bloza, e cila përbëhet nga grimca të vogla karboni të djegura pjesërisht. Gazrat e nxehtë ngrihen lart, duke mbajtur blozën, e cila shkëlqen në të verdhë-portokalli dhe formon një flakë të dukshme. Ndërsa grimcat ftohen, ato lëshojnë rrezatim që është i padukshëm për syrin e njeriut, siç është infrakuqi.

Brown thekson se zjarri nuk është as i ngurtë, as i lëngshëm, as i gaztë. Flaka nuk mund të ekzistojë më vete dhe as nuk mund të ruhet. Edhe pse rajone të paqëndrueshme të ngjashme me plazmën mund të formohen në pjesët më intensive të një zjarri, zjarri në tërësi nuk është plazmë. Ai përshkruhet më saktë si një proces, ose reaksion kimik, i djegies.

Gazrat dhe plazma janë të përhapura në hapësirë, por zjarri siç e njohim ne ndodh vetëm në Tokë. Kërkesa kryesore është një furnizim i qëndrueshëm me oksigjen, i cili është një nënprodukt i jetës. Sipas njohurive shkencore aktuale, vetëm në Tokë ekzistojnë të gjitha parakushtet për shfaqjen e zjarrit, gjë që e bën Tokën edhe më unike.

/Motilokal.com