Koha në Mars kalon pak më shpejt se në Tokë, por megjithëse ky ndryshim është i padukshëm në jetën e përditshme, është thelbësor për koordinimin ndërgalaktik. Shkencëtarët në Institutin Kombëtar të Standardeve dhe Teknologjisë (NIST) në Shtetet e Bashkuara kanë matur se orët në Mars tik-takojnë 477 mikrosekonda më shpejt në ditë krahasuar me orët në Tokë.

Teoria e relativitetit të përgjithshëm e Ajnshtajnit pohon se masa ndikon në kohë dhe e shpjegon këtë fenomen si zgjerim gravitacional i kohës. Për shembull, për një vëzhgues të jashtëm, orët e prekura nga një fushë gravitacionale relativisht e fortë tik-takojnë më ngadalë sesa një orë me akrep të vetin. Anasjelltas, graviteti më i dobët shkurton kohëzgjatjen e çdo sekonde.

Orët atomike në satelitët GPS e ilustrojnë këtë efekt, duke tik-takuar 38 mikrosekonda më shpejt në ditë sesa orët në sipërfaqen e Tokës për shkak të gravitetit dhe përshpejtimit më të dobët orbital.

Fizikanët e NIST-it, Neil Ashby dhe Bijunath Patla, kanë zhvilluar një sistem të saktë të matjes së kohës për planetin Mars dhe hulumtimi është botuar në The Astronomical Journal. Ekipi më parë krijoi një standard të matjes së kohës për Hënën të ngjashëm me Kohën Universale të Koordinuar (UTC), të saktë deri në rreth 100 pikosekonda në ditë. Koha kalon 56 mikrosekonda më shpejt në Hënë sesa në Tokë, duke reflektuar masën e Hënës dhe ndërveprimet gravitacionale me Diellin dhe Tokën.

Problemi i tre trupave është jashtëzakonisht kompleks. Tani kemi katër: Diellin, Tokën, Hënën dhe Marsin, tha Patla në një postim në faqen e internetit të NIST, duke theksuar sfidën me të cilën u përballën shkencëtarët. Graviteti sipërfaqësor i Marsit është rreth një e dhjeta e asaj të Tokës, dhe distanca e tij mesatare nga Dielli prej 1.5 njësive astronomike zvogëlon ndikimin gravitacional të Diellit. Orbita e tij shumë më ekscentrike rrit më tej luhatjet, kështu që ndryshimi ditor në kohë ndryshon me 266 mikrosekonda gjatë një viti marsian.

Një ditë marsiane është 40 minuta më e gjatë se një ditë tokësore, dhe një vit marsian është 687 ditë i gjatë. Arritja e kohës së saktë është thelbësore për misionet e ardhshme.

Mund të duhen dekada para se sipërfaqja e Marsit të mbulohet nga gjurmët e roverëve endacakë, por është e dobishme të studiohen tani çështjet që lidhen me krijimin e sistemeve të navigimit në planetë dhe hëna të tjera, tha Ashby. 

"Koha është pikërisht e përshtatshme për Hënën dhe Marsin. Kjo është koha më e afërt që kemi arritur ndonjëherë për të realizuar vizionin fantastiko-shkencor të zgjerimit përmes sistemit diellor", shton Patla.

/Motilokal.com