Gjashtë vjet pas samitit historik për klimën në Paris, është e lehtë të renditësh gjithçka që nuk është bërë. Por shifrat tregojnë se marrëveshja, pavarësisht të metave të saj, ka ndryshuar thellësisht dinamikën globale të energjisë dhe politikës. Marrëveshja e Parisit e vitit 2015 vuri në lëvizje një proces që tani është i matshëm dhe, më e rëndësishmja, i pakthyeshëm.

Burimet e energjisë së rinovueshme u rritën me një ritëm rekord vitin e kaluar, me 15 për qind, dhe përbënin më shumë se 90 për qind të të gjithë kapacitetit të ri të gjenerimit të energjisë elektrike. Investimet në energjinë e pastër kanë tejkaluar dy trilionë dollarë, dy herë më shumë se në lëndët djegëse fosile. Veturat elektrike tani përbëjnë rreth një të pestën e veturave të reja të shitura globalisht, ndërsa burimet me karbon të ulët tashmë përbëjnë më shumë se gjysmën e kapacitetit të prodhimit në Kinë dhe Indi.

Për Laurence Tubianën , një nga arkitektët kryesorë të Marrëveshjes së Parisit, kjo është një pikë kthese historike. Marrëveshja e Parisit, thekson ajo, ka nisur një tranzicion drejt energjisë së pastër që asnjë vend nuk mund ta injorojë më. Pa këtë kuadër politik, besojnë ekspertë të tjerë, do të ishte e vështirë të arriheshin qëllime të tilla si kufizimi i ngrohjes globale në 1.5 gradë dhe koncepti i emetimeve neto zero, të cilat tani janë të përfshira në politika, financa dhe legjislacion.

Efektet janë të dukshme edhe në parashikime. Përpara Parisit, bota ishte në rrugën e duhur për më shumë se katër gradë ngrohje globale. Pas marrëveshjes, ky vlerësim ra në tre gradë, dhe pas angazhimeve shtesë të konfirmuara në COP26 në Glasgow në rreth 2.8 gradë. Sot, duke supozuar se premtimet ekzistuese janë përmbushur, vlerësimi është rreth 2.5 gradë.

Megjithatë, progresi nuk ka qenë linear. Trazirat politike, tërheqjet nga marrëveshjet dhe një kthim te qymyri në disa pjesë të botës kanë dëmtuar seriozisht besimin. Kina, përgjegjëse për pjesën më të madhe të rritjes së emetimeve globale gjatë dekadës së fundit, është bërë gjithashtu nxitësi më i madh i burimeve të rinovueshme, duke ulur çmimin e paneleve diellore me rreth 90 për qind. Në mënyrë të ngjashme, India i ka përmbushur objektivat e saj për burimet e rinovueshme vite përpara afatit.

Dhjetë vjet pas Parisit, është e qartë se bota nuk po ecën mjaftueshëm shpejt, por se drejtimi ka ndryshuar. Pyetja kryesore nuk është më nëse ka një tranzicion, por nëse vendet do të mësojnë nga gabimet e tyre dhe do të arrijnë të ruajnë kornizën e përbashkët që për herë të parë bashkoi pothuajse të gjithë botën rreth një qëllimi të përbashkët për klimën.

/Motilokal.com