Parlamenti Evropian votoi në favor të thjeshtimit të Rregullores së BE-së për produktet pa shpyllëzim (EUDR), me mbështetjen e Partisë Popullore Evropiane (EPP) dhe grupeve të ekstremit të djathtë, në një veprim që ka të ngjarë të ketë edhe pasoja politike. Vendimi u miratua me 402 vota pro, 205 kundër dhe tetë abstenime.
Eurodeputetët ranë dakord të shtyjnë zbatimin e rregullave për një vit, deri më 30 dhjetor 2026, me një periudhë shtesë prej gjashtë muajsh për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, që përfundon më 30 qershor 2027. Me kërkesë të Gjermanisë dhe Austrisë, të cilat më parë kishin shprehur kritika të forta ndaj EUDR-së, u miratua gjithashtu një dispozitë për një rishikim të Rregullores, e cila do të zhvillohet më 30 prill 2026 për të lejuar thjeshtësime të mëtejshme.
Përveç vonesës në ligj, pritet të lehtësohet edhe kërkesa që kompanitë të paraqesin raporte. Kjo përfshin lehtësimin e detyrimit që kompanitë të paraqesin një deklaratë të kujdesit të duhur kur ato vendosin për herë të parë një produkt në tregun e BE-së.
Pas votimit të së mërkurës, Parlamenti Europian do të fillojë negociatat me shtetet anëtare mbi detajet e ndryshimeve, të cilat më pas duhet të miratohen nga Parlamenti Europian dhe Këshilli dhe të publikohen në Gazetën Zyrtare të BE-së deri në fund të vitit 2025, që shtyrja njëvjeçare të hyjë në fuqi.
EUDR, e miratuar në vitin 2023, u përshëndet nga grupet mjedisore si një fitore e madhe në betejën për të mbrojtur natyrën dhe për të luftuar ndryshimet klimatike. Ligji ndalon mallrat e prodhuara pas dhjetorit 2020 duke përdorur tokë të shpyllëzuar, nga kafeja te kakaoja, soja, druri, vaji i palmës, letra dhe goma e shtypit, si dhe bagëtia.
Përveç kësaj, kompanitë që importojnë mallra të tilla në Bashkimin Evropian me 27 anëtarë do të duhet të bëjnë një deklaratë, përveç ofrimit të të dhënave të gjeo-lokacionit dhe satelitore, duke garantuar që mallrat nuk vijnë nga zonat e shpyllëzimit.
Sipas planit fillestar, kompanitë që më pas blejnë, përpunojnë dhe shesin artikujt do të duhet të paraqesin gjithashtu dokumente të tilla. Kjo do të zbatohej, ndër të tjera, për gjigantët e industrisë si prodhuesi italian i çokollatave Ferrero dhe gjigandi zviceran i ushqimit Nestlé, të cilët blejnë kakao për të bërë çokollata.
Komisioni Evropian më vonë zbuloi se këto kontrolle shtesë po e mbingarkonin sistemin e IT-së të projektuar për të mbështetur rregulloren dhe kërkoi që kjo kërkesë të hiqet për të gjithë përveç importuesve të parë.
EUDR fillimisht duhej të hynte në fuqi në fund të vitit të kaluar, por ky afat u shty me një vit, në fund të vitit 2024, në dhjetor 2025. Megjithatë, një problem me sistemet e IT-së të Komisionit Evropian e detyroi atë të rinegociohej. Kjo rezultoi në një sërë ndryshimesh shtesë që u vunë në tryezën e negociatave: Në shtator 2025, Komisioni propozoi një shtyrje tjetër njëvjeçare, por në fund të tetorit e tërhoqi atë dhe këmbënguli në planin e dhjetorit 2025, me një periudhë shtesë mospagimi deri në 12 muaj.
Në fund, Gjermania propozoi thjeshtime dhe një shtyrje të mëtejshme të rregullores për një vit, të cilat u miratuan nga ambasadorët e 27 vendeve të BE-së me shumicë të madhe. Vetëm Holanda dhe Belgjika abstenuan dhe Spanja votoi kundër. Më pas, si Këshilli Evropian, në mesin e nëntorit, ashtu edhe Parlamenti Evropian, disa javë më vonë, e miratuan amendamentin.
Edhe pse shtetet anëtare të BE-së duan të mbrojnë pyjet, disa kanë frikë se EUDR mund të pengojë zhvillimin e tyre industrial dhe ekonomik, gjë që do të ndikonte drejtpërdrejt te qytetarët e tyre.
/Motilokal.com
