Aroma e ushqimit mund të sjellë në mendje të gjitha llojet e kujtimeve, madje edhe ato të harruara nga fëmijëria. Por kur shqisa juaj e nuhatjes dëmtohet, kjo mund të tregojë një gjendje shumë më serioze sesa thjesht një ftohje e zakonshme.

Në analizën e saj për The Conversation, Jannette Rodríguez Pallares, profesoreshë e anatomisë dhe embriologjisë njerëzore në Universitetin e Santiago de Compostela në Spanjë, shpjegon se nuhatja shpesh nënvlerësohet, edhe pse është thelbësore për mbijetesën. Na paralajmëron për rrezikun, ndikon në vendimet tona dhe krijon lidhje të forta me emocionet dhe kujtesën. Shqisa e nuhatjes është e lidhur drejtpërdrejt me pjesët e trurit që kontrollojnë emocionet dhe kujtimet, prandaj aromat mund të evokojnë kujtime kaq të gjalla.

Një botë e shtrembëruar

Rodríguez Pallares kujton rastin e “supershiguesit” italian Michele Crippa, i cili humbi shqisën e nuhatjes gjatë pandemisë COVID-19. Kur iu rikthye nuhatja, portokallet mbanin erë si plastikë e djegur, pjeshkat si borzilok, dhe vanilja i shkaktonte të përziera. Ky shtrembërim ka shumë të ngjarë të ketë qenë pasojë e neuroneve të dëmtuara në bulbën e nuhatjes.

Ky lloj çrregullimi tregon se sa e brishtë është shqisa e nuhatjes. Më e rëndësishmja, Rodríguez Pallares thekson se ndryshime të tilla mund të tregojnë dëmtime në vetë trurin dhe mund të jenë një shenjë e hershme e një sëmundjeje më të thellë neurologjike.

Më shumë sesa simptoma

Shumica e njerëzve e humbasin përkohësisht shqisën e nuhatjes për shkak të gripit ose ftohjes, por Rodríguez Pallares thekson se kjo mund të jetë edhe një paralajmërues i sëmundjeve neurodegjenerative.

Humbja e nuhatjes prek deri në 90 përqind të pacientëve me Parkinson, shpjegon ajo, dhe çuditërisht, ajo shfaqet vite para dridhjeve ose ngurtësimit. Në kohën kur shfaqen simptomat motorike, më shumë se gjysma e neuroneve që prodhojnë dopaminë janë shkatërruar tashmë.

Sipas Rodríguez Pallares, sëmundja e Parkinsonit mund të fillojë në bulbin olfaktiv, i cili dëmtohet nga thithja e toksinave ose viruseve. Në sëmundjen e Alzheimerit , i pari që preket mund të jetë një rajon i quajtur locus coeruleus, i cili prish lidhjen midis nuhatjes dhe emocioneve shumë kohë para se të ndodhë humbja e kujtesës.

Të dhëna diagnostikuese

Testimi i nuhatjes mund të ndihmojë në dallimin e sëmundjes së Parkinsonit nga çrregullime të tjera. Pacientët shpesh ende e nuhasin çokollatën, por nuk arrijnë ta ndiejnë aromën e sapunit ose tymit. Disa përjetojnë halucinacione nuhatëse, duke ndjerë aroma fantazmë si ato të drurit që digjet.

Për Rodríguez Pallares, humbja e nuhatjes nuk është e parëndësishme. Është një “shenjë paralajmëruese se ka filluar një proces degjenerues” dhe një mundësi kyçe për ndërhyrje mjekësore më të hershme dhe më efektive.

/Motilokal.com