Shumica e funksioneve jetësore të planetit tonë Tokë janë në rrezik, zbulon një raport i ri i publikuar të mërkurën nga Instituti i Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës (PIK).

Një raport i klimatologut mbi kontrollin e shëndetit të planetit tregon se shtatë nga nëntë limitet kritike të stresit janë tejkaluar. Një shqetësim i ri është acidifikimi i oqeanit, i cili ndodh kur uji i detit bëhet më acid ndërsa pH i tij bie.

Raporti ofron një vlerësim të gjendjes së Tokës. Ai bazohet në kufijtë planetarë, nëntë procese që rregullojnë stabilitetin, qëndrueshmërinë dhe funksionet e mbështetjes së jetës së planetit, vëren studimi.

"Më shumë se tre të katërtat e sistemeve jetësore të Tokës nuk funksionojnë më brenda kufijve të sigurt. Njerëzimi po largohet nga hapësira e tij e sigurt operative, duke rritur rrezikun e destabilizimit planetar", tha drejtori i PIK-ut, Johan Rockström, bashkautor i raportit.

Sipas raportit, shtatë pragjet që janë tejkaluar janë: ndryshimi i klimës, integriteti i biosferës, ndryshimi i përdorimit të tokës, ndryshimet në sistemet e ujërave të ëmbla, ndryshimet në ciklet e azotit dhe fosforit, hyrja e substancave antropogjene dhe acidifikimi i oqeaneve.

Studiuesit raportojnë se dy nga faktorët stresorë të identifikuar janë ende brenda kufijve të sigurt, ekspozimi ndaj aerosoleve (ndotja e ajrit) dhe shtresa e ozonit.

Pasi tejkalohet limiti, thonë studiuesit, rreziku i dëmtimit të përhershëm të funksioneve jetësore të Tokës rritet, ashtu si edhe gjasat e tejkalimit të pikave kthese, duke i bërë ndryshimet të pakthyeshme.

Shkencëtarët po i monitorojnë këto kufij duke përdorur tregues kyç. Sipas Planetary Health Check, shkaku kryesor i acidifikimit të oqeaneve është djegia e lëndëve djegëse fosile, e cila përkeqësohet nga shpyllëzimi dhe ndryshimi i përdorimit të tokës.

Oqeanet po thithin sasi të mëdha të dioksidit të karbonit të prodhuar nga njeriu nga atmosfera, duke bërë që uji i tyre të bëhet më acid.

Si rezultat i këtyre faktorëve, oqeanet po e humbasin gjithnjë e më shumë rolin e tyre stabilizues në sistemin e Tokës, sipas ekipit të kërkimit.

Pasojat janë të dukshme: koralet e ujërave të ftohta, shkëmbinjtë nënujorë tropikalë dhe ekosistemet arktike janë nën presion. Përveç kësaj, ka pasoja negative për të gjithë zinxhirët ushqimorë dhe sigurinë ushqimore, përfshirë edhe për njerëzit.

Sipas PIK-ut, kërmijtë e vegjël të detit, të njohur si kërmijtë me krahë, tashmë po tregojnë dëmtime në guaskat e tyre. Ato janë një burim i rëndësishëm ushqimi për peshqit dhe balenat.

"Trendi po shkon qartë në drejtimin e gabuar. Oqeanet po acidifikohen, nivelet e oksigjenit po bien dhe valët e nxehtësisë detare po rriten. Kjo po ushtron presion në rritje mbi një sistem që është thelbësor për kushte të qëndrueshme jetese në planetin tonë ", tha Levke Caesar, autori kryesor i raportit.

Acidifikimi është një shenjë paralajmëruese e pagabueshme se stabiliteti i Tokës është në rrezik, tha oqeanografja amerikane dhe anëtare e iniciativës Planetary Rodgers, Sylvia Earle.

Raporti i shkencëtarëve është gjithashtu një apel për politikanët, kompanitë dhe shoqërinë që të mbrojnë më mirë themelet e jetës.

Shembuj të tillë si ulja e ndotjes së ajrit nga aerosolet dhe rimëkëmbja e shtresës së ozonit tregojnë se ne mund të përmbysim trendët globale. Edhe pse diagnoza është serioze, ende ekziston një shans për ta përmbysur këtë zhvillim, tha drejtori i PIK-ut, Rockström.

/Motilokal.com