Moti ekstrem i kësaj vere do të lërë një dëm prej 126 miliardë eurosh në ekonominë e BE-së deri në vitin 2029, sipas një studimi të ri.

Studimi, i udhëhequr nga dr. Sehrish Usman në Universitetin e Mannheimit në bashkëpunim me ekonomistët e Bankës Qendrore Evropiane (BQE), zbuloi se valët e të nxehtit, thatësirat dhe përmbytjet prekën një të katërtën e të gjitha rajoneve të BE-së në verën e vitit 2025.

Këto ngjarje ekstreme të motit shkaktuan humbje ekonomike afatshkurtra prej të paktën 43 miliardë eurosh këtë vit, me kostot totale që pritet të rriten në 126 miliardë euro deri në vitin 2029. Humbjet e menjëhershme arritën në 0.26 për qind të prodhimit ekonomik të BE-së në vitin 2024, sipas studimit.

“Kostot e vërteta të motit ekstrem dalin në pah ngadalë, sepse këto ngjarje ndikojnë në jetë dhe jetesë përmes një game të gjerë kanalesh që shtrihen përtej ndikimit fillestar. Vlerësimet zyrtare shpesh vonohen”, shpjegon Usman.

“Korniza jonë përdor të dhëna të azhurnuara dhe prova të publikuara rishtazi të ndikimeve rajonale nga studimi ynë i mëparshëm për të ofruar vlerësime në kohë se si ngjarjet ekstreme në verën e vitit 2025 ndikuan në aktivitetin ekonomik.”

Analiza e shpejtë nuk është dorëzuar ende për shqyrtim nga kolegët, por bazohet në marrëdhëniet midis të dhënave të motit dhe atyre ekonomike të publikuara në një studim të veçantë akademik në fillim të këtij muaji.

Kostot e fshehura mund të shumëfishohen me kalimin e kohës

Ndryshe nga vlerësimet tradicionale që përqendrohen vetëm në infrastrukturën ose ndërtesat e shkatërruara, ky hulumtim përpiqet të marrë në konsideratë kostot e fshehura që shumëfishohen dhe përhapen me kalimin e kohës. Kjo përfshin gjëra të tilla si humbja e të ardhurave nga turizmi, ndikimet në produktivitet ose ndërprerja e zinxhirit të furnizimit.

Në total, 96 rajone përjetuan valë të nxehti, 195 vuajtën nga thatësira dhe 53 rajone u prekën nga përmbytjet. Çdo lloj moti ekstrem ndikon në aktivitetin ekonomik në mënyra të ndryshme.

Nxehtësia ul produktivitetin, veçanërisht në sektorët e ndërtimit dhe mikpritjes. Temperaturat e larta zvogëlojnë numrin e orëve që ndërtuesit mund të punojnë, për shembull. Sipas analizës nga World Weather Attribution (WWA), ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu vlerësohet se kanë   trefishuar numrin e vdekjeve në 12 qytete të mëdha nga valët e të nxehtit në qershor të këtij viti.

Thatësira ndikon kryesisht në bujqësi, duke shkatërruar të korrat kur është e zgjatur dhe duke shkaktuar probleme për zinxhirët e furnizimit dhe fermerët.

Përmbytjet shkaktojnë dëme të drejtpërdrejta në infrastrukturë dhe ndërtesa, por ato gjithashtu shkaktojnë humbje ekonomike indirekte nga problemet që mund të vazhdojnë për muaj të tërë, siç janë zinxhirët e furnizimit të ndërprerë. Nëse një fabrikë shkatërrohet nga përmbytjet, për shembull, kostot përfshijnë rindërtimin, por edhe humbjen e prodhimit derisa të rindërtohet.

Cili vend pësoi goditjen më të madhe ekonomike?

Vendet mesdhetare paguan çmimin më të lartë. Në vendet e Evropës Jugore, si Spanja, Italia, Portugalia, Franca Jugore dhe Greqia, ekziston një rrezik më i lartë i thatësirës dhe valëve të të nxehtit.

Italia u përball me goditjen më të rëndë ekonomike me humbje të parashikuara prej 11.9 miliardë eurosh në vitin 2025, të cilat u rritën në 34.2 miliardë euro deri në vitin 2029. Franca e ndoqi menjëherë pas me 10.1 miliardë euro dëme të menjëhershme dhe 33.9 miliardë euro para fundit të dekadës.

Spanja ishte ndër vendet më të prekura ku studiuesit identifikuan të tre llojet e ngjarjeve ekstreme të motit. Humbjet e saj totale të vlerësuara ishin 12.2 miliardë euro në vitin 2025 dhe 34.8 miliardë euro deri në vitin 2029.

Ekonomitë më të vogla, si Malta, Qiproja dhe Bullgaria, janë veçanërisht të ndjeshme. Edhe pse humbjet e tyre totale janë më të vogla, ato përbëjnë një pjesë shumë më të madhe të kapacitetit ekonomik të këtyre vendeve. Secili prej tyre përjetoi humbje afatshkurtra që arrijnë në më shumë se 1 për qind të vlerës së shtuar bruto (VSHB), një masë e ngjashme me PBB-në që tregon se sa vlerë krijon një ekonomi.

Edhe pse dëmet janë më të ulëta në vendet e Evropës Veriore dhe Qendrore, si Danimarka, Suedia dhe Gjermania, frekuenca dhe madhësia e ngjarjeve ekstreme të motit, veçanërisht përmbytjeve, janë duke u rritur. Autorët e studimit paralajmërojnë se në Gjermani, për shembull, humbjet relative mund të jenë të vogla për shkak të madhësisë së ekonomisë së saj, por humbjet absolute "nuk janë të papërfillshme".

Në total, kostot e menjëhershme të ngjarjeve ekstreme të motit të kësaj vere arritën në 0.26 për qind të prodhimit ekonomik të BE-së në vitin 2024. Deri në vitin 2029, kjo shifër rritet në 0.78 për qind, një "humbje potenciale ekonomikisht e rëndësishme", thonë studiuesit.

Dëmi ekonomik real mund të jetë më i lartë se sa pritej

Autorët e studimit theksojnë se këto vlerësime janë ndoshta konservative dhe mund të jenë maja e ajsbergut për kostot klimatike në Evropë këtë verë.

Ato nuk morën parasysh ndikimet e përbëra kur ndodhin ngjarje ekstreme njëkohësisht, siç janë valët e të nxehtit dhe thatësirat. Ato gjithashtu nuk përfshijnë rreziqe si zjarret në pyje, të cilat thyen rekorde në të gjithë Evropën këtë vit, ose dëmet nga breshëri dhe era nga stuhitë.

Kostot e këtyre katastrofave klimatike, paralajmërojnë ata, “i tejkalojnë shumë matjet e thjeshta të dëmit dhe shkatërrimit”, të cilat mbulojnë dëmet në asetet fizike që përdoren shpesh nga siguruesit.

Studiuesit thonë se studimi e bën të qartë se moti ekstrem nuk është më një kërcënim i largët; ai tashmë po formëson zhvillimin ekonomik të Evropës.

“Vlerësimet e ndikimit në kohë i ndihmojnë politikëbërësit të synojnë mbështetjen dhe të përshtatin strategjitë ndërsa efektet e ngjarjeve ekstreme janë ende duke u shpalosur”, thotë Usman.

Krahas reduktimeve urgjente të emetimeve, ata po bëjnë thirrje për rritje të investimeve në përshtatjen ndaj klimës, si mbrojtja nga nxehtësia në qytete ose politikat e përmirësuara të menaxhimit të ujit. Por ata gjithashtu theksojnë se masat e përshtatjes në vetvete janë të kushtueshme dhe jo gjithmonë përdorimi më produktiv i fondeve publike, dhe nevojiten analiza më të sakta ekonomike për të hartuar politika që janë efektive dhe të barabarta nga ana sociale.

/Motilokal.com