Në një ditë përvëluese vere, një veturë e parkuar mund të ndihet si një furrë. Hulumtime të reja nga Lisbona tregojnë se efekti nuk është vetëm i pakëndshëm, por mund të jetë duke ngrohur lagje të tëra.

Dhe ngjyra e veturës suaj mund ta përkeqësojë situatën.

Në një studim të ri të botuar në City and Environment Interactions, shkencëtarët zbuluan se automjetet me ngjyrë të errët rrezatojnë shumë më tepër nxehtësi sesa ato të çelëta, duke rritur temperaturat e ajrit aty pranë me disa gradë.

I shkallëzuar në mijëra vetura të parkuara, ky faktor i fshehur mund ta përkeqësojë ndjeshëm efektin e ishullit të nxehtësisë urbane, kur qytetet bëhen shumë më të nxehta se mjedisi përreth tyre.

Veturat e errëta veprojnë si radiatorë

Márcia Matias dhe kolegët e saj në Universitetin e Lisbonës matën temperaturën e ajrit rreth dy veturave, një e zezë dhe një e bardhë, të lëna jashtë për më shumë se pesë orë nën një qiell të kthjellët vere. Në 36°C, vetura e zezë i rriti temperaturat e ajrit aty pranë deri në 3.8°C krahasuar me asfaltin pranë saj. Vetura e bardhë pati një ndikim shumë më të vogël.

Dallimi varet nga drita që reflektojnë ngjyrat.

Ngjyra e bardhë reflekton midis 75 dhe 85 për qind të dritës së diellit që hyn. Ngjyra e zezë reflekton vetëm 5 deri në 10 për qind, ndërsa thith pjesën tjetër. Dhe ndryshe nga asfalti, i cili është i trashë dhe nxehet ngadalë, guaska e hollë metalike e një veture ngrohet shpejt dhe lëshon nxehtësi direkt në ajër.

“Tani imagjinoni mijëra vetura të parkuara nëpër një qytet, secila prej të cilave vepron si një burim i vogël nxehtësie ose një mburojë nxehtësie”, thotë Matias. “Ngjyra e tyre në fakt mund të ndryshojë ndjesinë e nxehtësisë në rrugë”.

Çfarë është saktësisht efekti i ishullit të nxehtësisë urbane?

Sipas Copernicus, programit të vëzhgimit të Tokës të BE-së, një ishull urban i nxehtësisë është një zonë qyteti që është dukshëm më e ngrohtë se mjedisi i saj rural për shkak të aktivitetit njerëzor dhe infrastrukturës.

Toka e shtruar me pllaka thith dhe ruan nxehtësinë, ndërsa ndërtesat e dendura zvogëlojnë qarkullimin e ajrit, duke bllokuar nxehtësinë. Veturat, kondicionerët dhe aktiviteti industrial shtojnë edhe më shumë nxehtësi.

Natën, efekti është më i fortë. Qytetet mund të qëndrojnë deri në 10°C më të ngrohta se zonat rurale përreth, pasi betoni, asfalti dhe çeliku lëshojnë ngadalë nxehtësinë që kanë ruajtur gjatë ditës. Gjatë verës, temperaturat sipërfaqësore në qytetet evropiane mund të rriten 10-15°C më shumë se në mjediset rurale, ku bimët, pyjet dhe fushat e freskojnë ajrin.

Me rreth 70 për qind të evropianëve që jetojnë në zona urbane, ky ndryshim e bën efektin e ishullit të nxehtësisë urbane një shqetësim urgjent për shëndetin publik.

Pse Evropa është veçanërisht e ndjeshme

Evropa është goditur nga valë të nxehti rekord vitet e fundit, me temperatura që kanë kaluar 40°C në shumë qytete vetëm këtë verë.

Një studim verën e kaluar zbuloi se ndryshimi i klimës kishte trefishuar numrin e vdekjeve nga një ngjarje ekstreme e nxehtësisë.

Stresi nga nxehtësia nuk shkakton vetëm shqetësim. Ekspozimi i përsëritur mund të përshpejtojë plakjen biologjike, të ndikojë në shëndetin mendor dhe t'i lërë fëmijët më të prekshëm ndaj dehidratimit, sëmundjeve të frymëmarrjes dhe madje edhe vdekjes. Të moshuarit dhe njerëzit me sëmundje të mëparshme përballen me rreziqet më të larta.

Në qytete të tilla si Londra dhe Parisi, ku temperaturat e natës mund të qëndrojnë deri në 4°C më të larta se zonat përreth, mungesa e lehtësimit pas perëndimit të diellit vetëm sa e përkeqëson rrezikun.

Si po luftojnë qytetet

Në të gjithë Evropën, disa qytete tani po garojnë për t'u përshtatur. Disa, si Barcelona, kanë caktuar strehimore klimatike - ndërtesa publike si biblioteka, shkolla ose muze që qëndrojnë të hapura gjatë valëve të të nxehtit për të siguruar hapësira më të freskëta për banorët.

Të tjerë po i gjelbërojnë rrugët e tyre. Në qytetin holandez të Bredës, brigjet e lumenjve janë transformuar në kopshte dhe pllakat e betonit janë zëvendësuar me bar dhe pemë. Tani, 60 për qind e qytetit është hapësirë e gjelbër. Deri në vitin 2030, udhëheqësit vendorë synojnë ta bëjnë Bredën një nga qytetet më të pasura me natyrë në Evropë.

Këto projekte kërkojnë kohë dhe investime. Kjo është arsyeja pse strategjitë më të shpejta dhe më të lira, të tilla si rritja e reflektueshmërisë urbane, po tërheqin vëmendje. Veturat, siç sugjeron ky studim, mund të jenë pjesë e këtij mjeti.

Studiuesit llogaritën se rilyerja e veturave të errëta në Lisbonë në nuanca më të çelëta mund të dyfishonte reflektivitetin e rrugëve të caktuara nga rreth 20 në gati 40 për qind dhe të ulte temperaturat e ajrit pranë sipërfaqes në ditët e nxehta dhe pa erë.

Sarah Berk, një studiuese e klimës në Universitetin e Karolinës së Veriut, e quan këtë qasje "novatore", pasi shumica e hulumtimeve mbi qytetet ftohëse janë përqendruar në çatitë reflektuese ose trotuaret më të lehta. "Automjetet janë një pjesë çuditërisht e anashkaluar e enigmës së nxehtësisë urbane", thotë ajo.

Flotat e taksive, furgonëve të shpërndarjes ose automjeteve bashkiake mund të jenë kandidatë veçanërisht efektivë për lyerje më të lehtë, shton Matias.

/Motilokal.com