Stuhitë e rërës dhe pluhurit po përshkallëzohen në intensitet dhe frekuencë, duke kërcënuar shëndetin dhe jetesën e qindra miliona njerëzve në të gjithë globin, sipas një raporti të ri të publikuar të enjten nga Organizata Botërore Meteorologjike (OBM).

Buletini i Pluhurit Ajror zbuloi se rreth 330 milionë njerëz në më shumë se 150 vende preken nga ky rrezik ajror çdo vit. Ndërsa pjesa më e madhe e lëvizjes së pluhurit është natyrore, agjencia e OKB-së paralajmëron se menaxhimi i dobët i tokës dhe ujit, thatësira dhe degradimi mjedisor po kontribuojnë ndjeshëm në intensifikimin e tij.

"Stuhitë e rërës dhe pluhurit nuk nënkuptojnë vetëm dritare të ndyra dhe qiell të mjegullt. Ato dëmtojnë shëndetin dhe cilësinë e jetës së miliona njerëzve dhe kushtojnë miliona dollarë përmes ndërprerjes së transportit ajror dhe tokësor, bujqësisë dhe prodhimit të energjisë diellore", tha Sekretarja e Përgjithshme e WMO-së, Celeste Saulo, në një njoftim për shtyp.

Në vitin 2024, përqendrimi vjetor global i pluhurit ra pak nga nivelet e vitit 2023, por pika të nxehta si Çadi, shtëpia e Depresionit Bodele, panë nivele midis 800 dhe 1100 µg/m³ (mikrogramë ose një e milionta e një grami për metër kub ajër), duke tejkaluar shumë normat globale. Në hemisferën jugore, Australia qendrore dhe bregu perëndimor i Afrikës së Jugut panë përqendrimet më të larta.

Stuhitë e pluhurit në vitin 2024 goditën rajone nga Deti i Karaibeve, ku pluhuri afrikan udhëtoi transatlantikisht, deri në Kinën veriore, e cila përjetoi stuhi pranverore dhe stuhi të rralla verore të nxitura nga një klimë ngrohëse, sipas buletinit. Një stuhi dimërore në Azinë Perëndimore paralizoi aktivitetin në të gjithë Irakun, Kuvajtin dhe Gadishullin Arabik.

Çdo vit, rreth 2 miliardë ton pluhur, i krahasueshëm me 307 Piramidat e Mëdha të Gizës ngrihet në atmosferë, tha WMO. Mbi 80% e kësaj sasie vjen nga Afrika e Veriut dhe Lindja e Mesme, dhe mund të udhëtojë mijëra kilometra, madje edhe përmes oqeaneve.

Agjencia paralajmëroi gjithashtu se barra shëndetësore po rritet ndjeshëm. Një tregues i ri nga OBM dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) zbuloi se 3.8 miliardë njerëz - gati gjysma e popullsisë globale - ishin të ekspozuar ndaj niveleve të pluhurit që tejkalonin pragjet e sigurisë të OBSH-së midis viteve 2018 dhe 2022. Kjo është një rritje nga 2.9 miliardë njerëz (44.5%) në periudhën 2003-2007.

Nga ana ekonomike, buletini zbuloi se kostoja është marramendëse. Vetëm në SHBA, erozioni nga pluhuri dhe era shkaktoi dëme prej 154 miliardë dollarësh në vitin 2017, një katërfishim i shumës që nga viti 1995, sipas një studimi në revistën Nature.

"Ky Buletin tregon se si po rriten rreziqet shëndetësore dhe kostot ekonomike - dhe se si investimet në paralajmërimet e hershme, zbutjen dhe kontrollin e pluhurit do të sillnin fitime të mëdha", tha Saulo.

/Motilokal.com