Holanda dhe Greqia ishin vendet me rekord të lartë për energjinë diellore, ndërsa energjia e erës arriti gjithashtu nivele të reja në maj dhe qershor.

Në një rast historik, energjia diellore gjeneroi më shumë energji elektrike se çdo burim tjetër në BE muajin e kaluar.

Të dhëna të reja nga grupi i ekspertëve për energjinë Ember tregojnë se energjia diellore përbënte 22.1 për qind të përzierjes së energjisë elektrike të BE-së në qershor 2025, duke tejkaluar me një diferencë të vogël energjinë bërthamore dhe, veçanërisht, duke tejkaluar shumë lëndët djegëse fosile.

Të paktën 13 shtete anëtare shënuan rekorde mujore të energjisë diellore, përfshirë Holandën (40.5 për qind) dhe Greqinë (35.1 për qind), falë një rritjeje të kapacitetit dhe një periudhe moti me diell.

Ky ndryshim ndihmoi gjithashtu BE-në të menaxhonte një rritje të kërkesës për energji të shkaktuar nga valët e të nxehtit në fillim të verës që vazhdojnë të godasin kontinentin.

«Evropa po bëhet një central elektrik diellor», thotë analisti i energjisë i Ember, Chris Rosslowe.

Vendet evropiane arrijnë nivele rekord të ulëta të energjisë elektrike nga qymyri

Ndërsa energjia diellore është rritur ndjeshëm, varësia e Evropës nga qymyri ka rënë ndjeshëm.

Vetëm 6.1 për qind e energjisë elektrike të BE-së vinte nga qymyri, nga 8.8 për qind një vit më parë dhe niveli më i ulët mujor i regjistruar ndonjëherë.

Gjermania dhe Polonia, të cilat së bashku përbëjnë pjesën më të madhe të përdorimit të qymyrit në BE, panë të dyja nivele rekord. Gjermania gjeneroi vetëm 12.4 për qind të energjisë së saj nga qymyri, ndërsa përzierja energjetike e Polonisë ende përmbante një sasi të madhe të tij - 42.9 për qind në përgjithësi.

Vende të tjera, përfshirë Çekinë (17.9 për qind), Bullgarinë (16.7 për qind) dhe Danimarkën (3.3 për qind), gjithashtu arritën nivele të reja të ulëta.

Dhjetë shtete të BE-së nuk përdorën fare energji nga qymyri, përfshirë Irlandën , e cila mbylli zyrtarisht termocentralin e saj të fundit me qymyr më 20 qershor. Spanja dhe Sllovakia planifikojnë gjithashtu të heqin gradualisht qymyrin në vitin 2025.

Ndërkohë, të paktën 13 vende të BE-së shënuan përqindjen e tyre më të lartë të energjisë diellore ndonjëherë. Këto përfshinin Belgjikën, Kroacinë, Francën, Hungarinë, Italinë, Portugalinë dhe Sllovakinë.

Së bashku, të dhënat janë premtuese për tranzicionin energjetik të Evropës, duke treguar për një verë të ndikuar më pak nga lëndët djegëse fosile dhe më shumë nga dielli.

Mbështetja publike për energjinë e gjelbër mbetet e fortë

Evropa mund t’ia atribuojë pjesërisht suksesin e saj në energjinë diellore mbështetjes dërrmuese publike për burimet e energjisë së rinovueshme, veçanërisht kur ato ofrojnë përfitime të dukshme ekonomike.

Komisioni Evropian raporton se pothuajse nëntë në dhjetë evropianë mbështesin ndërmarrjen e veprimeve nga BE-ja për të rritur energjinë e rinovueshme.

Në shumë vende, energjia diellore në çati, faturat më të lira dhe pavarësia nga tregjet e paqëndrueshme të karburanteve fosile po gjejnë jehonë edhe tek konsumatorët më të rinj dhe më të vetëdijshëm për klimën.

Hulumtimet tregojnë se skemat e energjisë komunitare që ofrojnë zbritje, pronësi të përbashkët ose krijim vendesh pune lokale fitojnë mbështetje të vazhdueshme nga banorët evropianë. Projektet që angazhojnë komunitetet herët dhe ndajnë fitimet financiare kanë gjithashtu më shumë gjasa të kenë sukses afatgjatë.

Ato kanë qenë një ndihmë edhe për kapacitetin diellor. Kapaciteti diellor po rritet në Evropë, duke ndihmuar në përshpejtimin e largimit të saj nga lëndët djegëse fosile.

Në vitin 2008, vetëm 1 për qind e përzierjes së energjisë së rinovueshme të Evropës vinte nga energjia diellore. Në vitin 2023, energjia diellore përbënte 20.5 për qind të këtij prodhimi, sipas Komisionit.

“Rekordet pa ndërprerje nuk janë vetëm rezultat i motit me diell, por edhe nga panelet e reja diellore që ndërtohen çdo vit”, shpjegon Rosslowe.

Mundësia për energjinë diellore sapo ka filluar

Ndërsa arritja e muajit të kaluar ishte e rëndësishme, analistët thonë se është vetëm një shkëndijë e asaj që është e mundur.

Një studim i kohëve të fundit nga Global Energy Monitor zbuloi se shndërrimi i minierave të mbyllura të qymyrit në ferma diellore mund të gjenerojë energji elektrike të mjaftueshme për të furnizuar me energji një vend me madhësinë e Gjermanisë. Në të gjithë Evropën, më shumë se 1.2 milion hektarë ish-vendndodhje qymyri mund të ripërdoren për energji të pastër, sipas organit mbikëqyrës me seli në San Francisko.

Nuk është vetëm energjia diellore që po nxit tranzicionin energjetik të Evropës. Energjia e erës përbënte gati 16 për qind të energjisë elektrike të BE-së si në maj ashtu edhe në qershor, sipas analizës së Ember pjesa më e lartë ndonjëherë për ato muaj.

Pavarësisht fitimeve rekord të Evropës në energjinë e gjelbër, lëndët djegëse fosile përbënin ende rreth një të katërtën e energjisë elektrike të BE-së në qershor. Kjo është shumë më poshtë se vitet e kaluara, por prapëseprapë nxjerr në pah sfidat që kemi përpara, veçanërisht gjatë orëve të ditës ose stinëve të ndryshme kur prodhimi diellor dhe i erës bie.

Ekspertët thonë se më shumë hapësirë ruajtjeje, rrjete më të zgjuara dhe planifikim më i mirë nga ana e kërkesës do të jenë thelbësore për thyerjen e rekordeve të reja dhe shtyrjen më tej të lëndëve djegëse fosile jashtë sistemit.

“Burimet e rinovueshme me kosto të ulët po ndihmojnë tashmë në nxjerrjen e sistemit energjetik të Evropës nga rrëmuja e çmimeve të energjisë fosile”, thotë Rosslowe.

“Mundësia tjetër e madhe vjen nga shtimi i ruajtjes së baterive dhe fleksibilitetit për të zgjeruar përdorimin e energjisë së rinovueshme në mëngjes dhe mbrëmje, ku lëndët djegëse fosile ende përcaktojnë çmime të larta të energjisë.”

/Motilokal.com