Temperaturat e sipërfaqes së detit në Mesdhe kanë arritur nivelin më të lartë të regjistruar ndonjëherë për muajin qershor.
Më 29 qershor, temperaturat e sipërfaqes së detit arritën 26.01°C, sipas të dhënave të mbledhura nga Copernicus dhe të analizuara nga Météo-France. Temperaturat e përgjithshme janë aktualisht 3°C më të larta se mesatarja, me rritje maksimale që tejkalojnë 4°C në disa vende rreth brigjeve franceze dhe spanjolle.
Ngrohja më intensive u vu re në pellgun perëndimor të Mesdheut, duke përfshirë Detin Balearik dhe Detin Tirren. Me kushtet aktuale të motit , shkencëtarët thonë se temperaturat nuk ka gjasa të bien së shpejti.
Mesdheu konsiderohet si një nga "vapat e nxehta" më të prekshme nga ndryshimet klimatike në botë, duke u ngrohur shumë më shpejt se mesatarja globale. Pa veprime për të frenuar ndryshimet klimatike, ekspertët paralajmërojnë se valët e vazhdueshme të nxehtësisë detare - periudha të zgjatura të temperaturave anormalisht të larta të oqeanit - mund ta ndryshojnë rajonin përtej njohjes.
Valët e të nxehtit detar mund të shkatërrojnë jetën në Detin Mesdhe
Një valë e vazhdueshme dhe në rritje e të nxehtit detar po e përfshin rajonin, me kushte “të rënda” dhe “ekstreme” që po shfaqen në juglindje të Spanjës dhe veri të Marokut.
Shkencëtarët detarë paralajmërojnë se situata në zhvillim e sipër mund të sjellë ndikime shkatërruese për biodiversitetin, peshkimin, akuakulturën dhe madje edhe për modelet e motit në të gjithë Evropën Jugore dhe Afrikën e Veriut.
“Valët e të nxehtit detar të kësaj magnitude në Detin Mesdhe kanë pasur efekte të mëdha në jetën detare”, thotë Dr. Kathryn Smith nga Shoqata e Biologjisë Detare e Mbretërisë së Bashkuar.
“Në të kaluarën, kemi parë ndikime si vdekshmëri masive të specieve jovertebrore, ngordhje të shtretërve të barit detar dhe shpërthime sëmundjesh në fermat e midhjeve. Ka të ngjarë që të shohim ndikime të ngjashme nga kjo ngjarje.”
Këto ngjarje tashmë i kanë ulur popullatat e koraleve me 90 për qind dhe e kanë çuar midhjen fisnike tifoze në prag të zhdukjes.
Ujërat më të ngrohta mbajnë më pak oksigjen, duke çuar në ngordhje masive të peshqve, si ato të vërejtura në Toskanë në vitin 2024. Dhe, ndërsa peshqit zhyten më thellë për t'i shpëtuar nxehtësisë në sipërfaqe, ata nuk mund të arrihen nga zogjtë e detit, të cilët më pas ngordhin gjithashtu në masë.
Efektet e valëve të të nxehtit detar shtrihen edhe në tokë. Detet e ngrohta nxisin mot ekstrem, siç u pa gjatë Stuhisë Daniel në vitin 2023 e cila vrau gati 6,000 njerëz. U bë 50 herë më e mundshme dhe 50 për qind më intensive nga temperaturat e larta të sipërfaqes së detit në Mesdhe.
Përmbytjet në Valencia në vitin 2024, të cilat morën mbi 200 jetë njerëzish, janë lidhur gjithashtu pjesërisht me temperaturat e larta të sipërfaqes së detit.
Valët e të nxehtit detar po bëhen më intensive dhe po zgjasin më shumë
Valët e të nxehtit detar tani janë dhjetë herë më intensive sesa në kohërat para-industriale dhe zgjasin tre herë më shumë.
“Ndryshimi i klimës është përgjegjës për rritjen globale të frekuencës, kohëzgjatjes dhe intensitetit të valëve të të nxehtit detar”, thotë Dr. Alistair Hobday, drejtor kërkimesh për Programin e të Ardhmes së Qëndrueshme Detare të Organizatës së Kërkimeve Shkencore dhe Industriale të Komonuelthit (CSIRO).
Deti Mesdhe është ngrohur vazhdimisht që nga vitet 1980, me një përshpejtim të ndjeshëm gjatë dekadës së fundit. Gjatë 40 viteve të fundit, ai ka kaluar nga përjetimi i një vale të nxehti detar në vit në zona të caktuara në një mesatare prej katër në vit, të cilat mbulojnë pothuajse të gjithë detin. Temperaturat kanë qenë vazhdimisht mbi mesataren gjatë pesë viteve të fundit.
“Vala e të nxehtit që po përhapet dhe ka shtrirje të gjerë në Mesdheun perëndimor tani kërkon vëmendje të ngushtë”, thotë Dr. Karina von Schuckmann, një këshilltare e lartë në Mercator Ocean International.
Shkencëtarët theksojnë se vetëm uljet e shpejta globale të emetimeve mund ta ndalojnë këtë trend. Pa veprime urgjente, kjo pikë e nxehtë klimatike mund të transformohet përgjithmonë.
/Motilokal.com
