Gjurmët e gishtërinjve njerëzorë në ngrohjen globale ka të ngjarë të jenë të dukshme në atmosferën e Tokës shumë më herët sesa mendohej më parë, madje edhe para shpikjes së veturave moderne, thotë një studim i ri.

Duke përdorur një kombinim të teorisë shkencore, vëzhgimeve moderne dhe modeleve të shumta e të sofistikuara kompjuterike, studiuesit zbuluan se një sinjal i qartë i ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu ishte ndoshta i dallueshëm me besim të lartë që në vitin 1885, pak para ardhjes së veturave me benzinë, por pas agimit të revolucionit industrial.

Gjetjet, të detajuara në një punim të botuar të hënën në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences, rrisin mundësinë që njerëzimi ta ketë ribërë klimën e planetit në një mënyrë të dallueshme për më gjatë sesa besohej më parë - dhe nxjerrin në pah rëndësinë e ndjekjes së ndryshimeve në atmosferën e sipërme.

Shkencëtarët kishin filluar të regjistronin vëzhgimet e temperaturës sipërfaqësore që nga mesi i shekullit të 19-të. Data e fillimit për një sinjal të dallueshëm njerëzor në temperaturat sipërfaqësore është menduar përgjithësisht të jetë në fillim deri në mesin e shekullit të 20-të, megjithëse pjesë të tjera të sistemit klimatik treguan shenja ndryshimi në kohë të ndryshme.

Për këtë studim, studiuesit veteranë të klimës ngritën pyetjen: Me mjetet vëzhguese të sotme, kur është hera e parë që shenjat e ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu do të ishin zbuluar në atmosferë?

Studimi shqyrtoi në mënyrë specifike sinjalet në stratosferë, niveli i dytë i atmosferës. Shumica e motit ndodh në nivelin më të ulët, troposferën. Ndërsa emetimet e gazrave serrë ngrohin atmosferën e poshtme, ato ushtrojnë efektin e kundërt në stratosferë, veçanërisht në rajonet e saj të sipërme.

Studiuesit e përdorën këtë njohuri për të shqyrtuar modelet e klimës duke shikuar prapa në kohë për shenja të këtyre efekteve.

Gjetjet i habitën autorin kryesor Ben Santer dhe bashkautoren Susan Solomon, të cilët nuk prisnin të gjenin një sinjal kaq të qartë njerëzor në atmosferën e sipërme kaq herët në të dhënat e klimës.

“Ishte e habitshme, vërtet e habitshme për mua përgjigjja që ne mund të kishim identifikuar me besim të lartë një sinjal ftohjeje stratosferike të shkaktuar nga njeriu brenda 25 viteve nga fillimi i monitorimit, nëse do të kishim atëherë në vitin 1860 aftësinë matëse që kemi sot”, tha Santer, i Institutit Oqeanografik Woods Hole.

Sinjali i ndryshimit të klimës ishte i dallueshëm në atmosferën e shekullit të 19-të pas vetëm një rritjeje prej 10 pjesësh për milion në përqendrimet e dioksidit të karbonit në 40 vitet midis viteve 1860 dhe 1899. Për krahasim, nivelet e dioksidit të karbonit që ngrohin planetin u rritën me rreth 50 pjesë për milion midis viteve 2000 dhe 2025, tha Santer.

Në përgjithësi, nivelet e dioksidit të karbonit në atmosferë janë rritur me rreth 140 pjesë për milion që nga pika fillimisht e dallueshme që shkencëtarët përcaktuan.

“Rezultatet tregojnë se do të kishte qenë e dallueshme shumë shpejt”, tha Gabi Hegerl i Universitetit të Edinburgut, i cili nuk ishte i përfshirë në punimin e ri. “Kjo nxjerr në pah ndikimin e fortë që rritjet e gazrave serrë kanë në atmosferën e sipërme krahasuar me ndryshueshmërinë atje.”

Andrea Steiner, një shkencëtare e klimës në Qendrën Wegener për Klimën dhe Ndryshimet Globale në Universitetin e Grazit në Austri, i tha CNN se studimi tregon se ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu mund të zbulohen më herët në atmosferë sesa në sipërfaqe.

“Kjo konfirmon se sinjalet e ndryshimit të temperaturës së atmosferës janë efektive jo vetëm për zbulim, por edhe si tregues të hershëm të suksesit të përpjekjeve për zbutjen e klimës”, tha ajo.

Vëzhgimet e vazhdueshme janë thelbësore

Si Santer ashtu edhe Solomon theksuan se rezultatet tregojnë rëndësinë e vazhdimit të monitorimit nga afër të shtresave të sipërme të atmosferës.

Ky mesazh vjen në një kohë shkurtimesh të mëdha të buxhetit shkencor, kur satelitët dhe programet kërkimore thelbësore për klimën po vihen në shënjestër. Kjo është veçanërisht rasti në propozimet buxhetore të NOAA-s, NASA-s dhe Departamentit të Energjisë, vuri në dukje Santer.

Propozimi i buxhetit të NOAA-s, për shembull, do të eliminonte divizionin e kërkimit të agjencisë së ajrit dhe oqeaneve, i cili përfshin funksionet e monitorimit të dioksidit të karbonit. Përveç kësaj, propozimi i buxhetit të NASA-s i administratës Trump do të shkurtonte disa misione satelitore që lidhen me klimën, ndërsa do t'i zhveshte satelitët e ardhshëm të NOAA-s nga sensorët e shkencës klimatike.

“Mendoj se është e rëndësishme që jo-shkencëtarët të dinë se çfarë është në rrezik këtu. Se kur humbasim aftësinë për të matur dhe monitoruar se si po ndryshon bota jonë, kjo na bën të gjithëve më pak të sigurt”, tha Santer.

/Motilokal.com