Emetimet e gazrave serrë, rritja e nivelit të detit, limiti prej 1.5°C: treguesit e klimës janë në të kuqe, zbulojnë dhjetëra studiues me reputacion në një studim global të publikuar sot.
"Ngrohja antropogjene u rrit me një shpejtësi të paparë në matje, duke arritur në 0.27°C për dekadë për periudhën 2015-2024", përfundojnë shkencëtarët që përfaqësojnë institucione shkencore me reputacion të mirë.
Rekord i ri për emetimet e gazrave serrë
Emetimet e gazrave serrë, kryesisht nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile, arritën një rekord të ri në vitin 2024, me mesatarisht 53 miliardë ton CO2 në vit gjatë dekadës së fundit. Grimcat e imëta që ndotin atmosferën dhe kanë një efekt ngrohjeje janë ulur gjithashtu.
Zbulimi, i botuar në revistën Earth System Science Data, është produkt i punës së studiuesve nga 17 vende, të cilët mbështeten në metodat e Panelit Ndërqeveritar të OKB-së për Ndryshimet Klimatike (IPCC), në të cilin shumica marrin pjesë ose kanë marrë pjesë.
Qëllimi i hulumtimit është të paraqesë tregues të përditësuar çdo vit bazuar në raportin e IPCC-së, pa pasur nevojë të presë shumë vite për publikimin e raportit të radhës.
Kur temperatura krahasohet me atë të epokës para-industriale
Për vitin 2024, rritja e temperaturës krahasuar me epokën para-industriale arriti në 1.52°C. +1.36°C është për shkak të aktivitetit njerëzor. Diferenca midis dy vlerave (1.52°C-1.36°C) është rezultat i ndryshimit normal të klimës dhe, kryesisht, pasojave të fenomenit El Niño.
Është një vlerë rekord, por e pritshme, duke pasur parasysh rritjen e temperaturës për shkak të aktivitetit njerëzor, së cilës i shtohen edhe pasojat e fenomeneve natyrore, thekson Christophe Kassou i CNRS (Qendra Kombëtare e Kërkimeve Shkencore). "Nuk është në vetvete një vit i papritur ose i jashtëzakonshëm për klimatologët."
Kjo do të thotë që planeti ende nuk e ka kaluar pragun më ambicioz të vendosur nga Marrëveshja e Parisit (që kufizon rritjen e temperaturës në +1.5°C) në dekada.
Dritarja e mundësisë po mbyllet vazhdimisht
Por dritarja e mundësisë po mbyllet. Stoku i karbonit, sasia totale e dioksidit të karbonit (CO2) që ende mund të emetohet duke ruajtur një shans 50% për të kufizuar rritjen e temperaturës globale në +1.5°C, po mbaron.
“Stoku” tani arrin në vetëm 130 miliardë ton në fillim të vitit 2025, ekuivalent me pak më shumë se tre vjet emetime me ritmet aktuale, krahasuar me 200 miliardë një vit më parë.
“Tejkalimi i kufirit prej +1.5°C tani është i pashmangshëm”, thotë një nga autorët e raportit, Pier Friedlingstein i CNRS.
“Unë kam tendencë të jem një person optimist», thotë autori kryesor i studimit, Piers Forster i Universitetit të Leeds. "Por nëse shikoni botimin e këtij viti, gjithçka po shkon në drejtimin e gabuar.”
“Nuk duhet të biem në fatalizëm, në idenë ‘ka mbaruar gjithçka’”, tha Ministrja e Francës për Tranzicionin Ekologjik, Agnes-Pagnier-Rounasser, për France Inter. “Çdo ekonomi karboni ka rëndësi dhe ne kemi zgjidhjet teknologjike” dhe kostot e tyre po bien, shtoi ajo, duke denoncuar “lobimet e karburanteve fosile që po na pengojnë të përshpejtojmë këtë tranzicion” drejt një ekonomie me karbon të ulët.
Raporti i këtij viti përfshin tregues të rinj, siç është rritja e nivelit të detit, e cila përkeqësohet nga rritja e temperaturave, ndërsa detet po marrin një vëllim të madh uji të ëmbël nga shkrirja e akullit.
Shkalla është më shumë se dyfishuar me një rritje prej 26 mm midis viteve 2019 dhe 2014, ndërsa mesatarja ka qenë 2 mm në vit që nga fillimi i shekullit të 20-të.
Sa është rritur niveli i oqeanit në përgjithësi?
Në përgjithësi, nivelet e oqeaneve janë rritur me 22.8 cm që nga fillimi i shekullit të 20-të, gjë që po rrit fuqinë shkatërruese të stuhive dhe po kërcënon ekzistencën e disa kombeve ishullore.
Rritja e nivelit të detit, e cila i bindet fenomeneve komplekse, karakterizohet nga inerci e fortë dhe do të vazhdojë edhe nëse emetimet e gazrave ndalen menjëherë në mënyrë magjike.
"Çfarë mund të bëjmë për të kufizuar shpejtësinë dhe madhësinë e rritjes së nivelit të detit? Të kufizojmë emetimet e gazrave serrë", argumenton klimatologia Valérie Masson-Delmotte më pak se gjashtë muaj para COP30 në Brazil dhe ndërsa politikat klimatike kanë pësuar një tjetër goditje me tërheqjen e Donald Trump nga Marrëveshja e Parisit.
/Motilokal.com
