Rreziku në natyrë nuk vjen gjithmonë me dhëmbë dhe dhëmballë; ndonjëherë ai fshihet në diçka pothuajse të padukshme, duke transmetuar sëmundje, toksina dhe patogjenë viralë me pickimin e tij. Në këtë kuptim, rriqra e përulur por e tmerrshme, një krijesë që shpesh e shoqërojmë me piknikët ose oborrin e shtëpisë, mbart në pickimin e saj trashëgiminë e vendimeve njerëzore, manipulimeve ekologjike dhe pasojave të padëshiruara.

Sean Lawrence, një historian mjedisor dhe profesor i asociuar i historisë në Universitetin e Virxhinias Perëndimore në SHBA, shqyrton në një artikull për The Conversation se si shekuj të tërë përdorimi të tokës, modeleve të vendbanimeve dhe politikës i kanë bërë rriqrat më të rrezikshme dhe të suksesshme sesa mund t’i kishte bërë ndonjëherë natyra vetë.

Shpyllëzimi dhe shpërthimi i popullatës së drerëve

Gjatë shekujve të 18-të dhe 19-të, kolonët shpyllëzuan më shumë se gjysmën e pyjeve në verilindje të Shteteve të Bashkuara për prerjen e pemëve, bujqësi dhe miniera. Kjo zhvendosi shumë lloje të kafshëve të egra, duke përfshirë drerët dhe grabitqarët e tyre. Por deri në fund të shekullit të 19-të, publiku filloi të drejtohej drejt ruajtjes së natyrës dhe pyjet ishin rritur përsëri. Në mungesë të grabitqarëve kryesorë, popullatat e drerëve u rritën ndjeshëm, dhe bashkë me ta, edhe numri i rriqrave të drerëve (Ixodes scapularis), të cilat mbajnë bakterin Borrelia burgdorferi, i cili shkakton sëmundjen Lyme, shkruan Lawrence.

Deri në vitet 1970, pjesa lindore e Shteteve të Bashkuara ishte bërë një vatër globale e sëmundjes së transmetuar nga rriqrat. Vetëm në vitin 2023, u raportuan më shumë se 89,000 raste të sëmundjes Lyme, por Lawrence beson se numri i vërtetë ka të ngjarë të jetë më i lartë.

Zonat e Shkretëtirës së Fragmentuar të Kalifornisë

Kodrat dhe pyjet përreth San Franciskos, duke përfshirë Malet Santa Cruz dhe Bregun Verior të Brendshëm, nuk janë pastruar kurrë plotësisht dhe janë ende shtëpi për grabitqarë si kojotët dhe luanët e malit. Por kërkesa për strehim po i shtyn vendbanimet më thellë në këto zona të izoluara të egra.

Rriqrat perëndimore këmbëzi (Ixodes pacificus) lulëzojnë në peizazhe të tilla të fragmentuara. Më pak strehues, të paketuar në një hapësirë më të vogël, shpesh do të thotë një përqindje më e lartë e strehuesve të infektuar dhe, për rrjedhojë, rriqra më të rrezikshme, shkruan Lawrence.

Gjashtë qarqe përreth San Franciskos tani përbëjnë 44 për qind të rasteve të raportuara të sëmundjeve të transmetuara nga rriqrat në Kaliforni. Problemi përkeqësohet nga modelet e ndërtimit që favorizojnë shtëpitë e shpërndara në vend të lagjeve të lidhura.

Përvoja e Teksasit

Rriqrat gjithashtu formësuan shëndetin e bagëtive. Në vitin 1892, dr. BA Rogers i lidhi rriqrat me shpërthimet shkatërruese të etheve të bagëtive në Teksas. Kritikët e tallën atë, dhe revista mjekësore e Danielit në Teksas madje bëri shaka për të. Sekretimi i lëngshëm i rriqrës... ka shumë të ngjarë të jetë lëng duhani, shkroi revista.

Por Departamenti Amerikan i Bujqësisë e mori seriozisht Rogersin dhe në vitin 1906 nisi një program për zhdukjen e rriqrave të bagëtive. Deri në vitin 1943, sëmundja ishte eliminuar nga 14 shtete jugore të SHBA-së, falë karantinave dhe mbikëqyrjes gjeografike, shkruan Lawrence.

Kafshimi që krijuam vetë

Gjatë viteve 1850, Perandoria Osmane vendosi fise nomade në skajet e pyjeve dhe stepave në atë që tani është Turqia. Kjo krijoi kushte ideale për rriqrat e gjinisë Hyalomma, të cilat transmetojnë virusin e etheve hemorragjike të Krimesë-Kongos. Zgjerimi i bujqësisë në habitate miqësore me rriqrat i ekspozoi përsëri njerëzit ndaj infeksionit.

Rriqrat janë produkt i mjedisit të tyre,  përfundon Lawrence. Duke riformësuar mjedisin, njerëzit i kanë riformësuar rriqrat në kërcënimin e fuqishëm dhe të vazhdueshëm për shëndetin publik që ato janë sot.

/Motilokal.com