Lëshimet e raketave të NASA-s kanë dhuruar disa nga pamjet më mbresëlënëse të kapura ndonjëherë në kamera, falë reve dramatike të avullit që rrethojnë mjetin fluturues ndërsa ngrihet në qiell. Në pamje të parë duket si tym që del nga vrimat e hundës së një dragoi, por në të vërtetë është avull, i cili vjen nga dy burime kryesore.

Në shumicën e lëshimeve moderne, NASA përdor raketa me lëndë djegëse të lëngshme që funksionojnë me një përzierje të hidrogjenit të lëngshëm dhe oksigjenit të lëngshëm. Këto substanca, që zakonisht janë në gjendje të gaztë, superftohen për t’u kthyer në formë të lëngët. Para nisjes, një pjesë e këtij karburanti lirohet për të shmangur presionin e tepërt, duke prodhuar avuj uji që kondensohen rreth platformës së lëshimit.

Burimi i dytë i avullit është më befasues: gjatë fazave të para të lëshimit, një sistem i fuqishëm përmbytjeje lëshon ujë në platformë për të zvogëluar zhurmën dhe për të mbrojtur nga zjarri. Ky sistem, i përdorur në programin Artemis – i cili synon të dërgojë sërish njerëz në Hënë pas më shumë se 50 vitesh, lëshon rreth 1,700,000 litra ujë në vetëm 60 sekonda. Kjo është afërsisht sasia që një qytetar amerikan mesatar do të përdorte në shtatë vjet. Pjesa më e madhe e këtij uji avullohet menjëherë nga nxehtësia ekstreme e raketave.

Pse përdoret gjithë ky ujë?

Sistemi i përmbytjes ka dy qëllime: shuarjen e zjarrit dhe shtypjen e zhurmës.

Shuarja e zjarrit është më e lehtë për t’u kuptuar, motorët e fuqishëm të raketës prodhojnë nxehtësi të jashtëzakonshme, që mund të dëmtojë platformën. Shtresa e avullit nga uji krijon një barrierë mbrojtëse midis flakëve dhe strukturës së platformës.

Shtypja e zhurmës, nga ana tjetër, është po aq kritike: zhurma e një rakete në lëshim mund të arrijë deri në 200 decibelë, më e lartë se një avion reaktiv. Për krahasim, jetët e fundit të raketave Starship nga SpaceX kanë aktivizuar alarmet e makinave deri në 16 kilometra larg dhe kanë shkaktuar thyerjen e vezëve të zogjve në një park shtetëror në Teksas.

Për NASA-n, zhurma nuk është thjesht problem për ambientin përreth, por mund të dëmtojë pajisjet e ndjeshme brenda raketës ose të rrezikojë jetën e ekuipazhit. Prandaj, me përmbytjen masive të ujit, ata arrijnë ta reduktojnë nivelin e zhurmës nga 200 dB në rreth 142 dB, njësoj si zhurma e fishekzjarrëve të mëdha.

/Motilokal.com