Nxehtësia ekstreme, ose valët e të nxehtit, nuk janë një kërcënim i ri, por hulumtimet tregojnë se ndryshimet klimatike po i bëjnë ato më të shpeshta, intensive dhe më afatgjata.

Një studim zbuloi se midis viteve 2018 dhe 2022, njerëzit përjetuan vapë kërcënuese për shëndetin për një mesatare prej 86 ditësh çdo vit. Ndryshimi i klimës e bëri dyfish më të mundshme që 60 për qind e këtyre ngjarjeve të ndodhin.

Po vë në rrezik shëndetin e miliarda njerëzve dhe këto kushte do të vazhdojnë të përkeqësohen derisa të arrijmë emetime neto zero.

Cilat janë ndikimet shëndetësore të nxehtësisë ekstreme?

Trupi i njeriut mund të tolerojë vetëm një sasi të caktuar nxehtësie dhe punon për të rregulluar temperaturën tonë bazë në rreth 37°C përmes avullimit të djersës. Por, në temperatura ekstreme, trupi mund të marrë më shumë nxehtësi sesa mund të lirojë, duke çuar në stres të nxehtësisë. Kjo do të thotë se duhet të punojë më shumë për të mbajtur temperaturat e brendshme të ulëta, gjë që mund t'i shtyjë organet në kufijtë e tyre.

Efektet shëndetësore të nxehtësisë ekstreme përfshijnë marramendje, të fikët, çrregullime të gjumit, vështirësi në frymëmarrje, lodhje nga nxehtësia, sulme në zemër dhe dëmtime të veshkave.

Në raste të rënda, nxehtësia ekstreme mund të çojë në goditje nga nxehtësia (kur temperatura e trupit ngrihet mbi 40°C), dështim të organeve dhe madje edhe vdekje.

Mund të ndikojë edhe në shëndetin mendor, por nevojiten më shumë kërkime për të kuptuar shkaqet dhe ashpërsinë e kësaj, veçanërisht në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.

Ekzistojnë gjithashtu ndikime indirekte shëndetësore të nxehtësisë ekstreme, duke përfshirë një rrezik në rritje të aksidenteve, ekspozimin ndaj ndotjes së ajrit, pasigurinë ushqimore dhe përhapjen në rritje të disa sëmundjeve infektive.

Kush është më i rrezikuar nga ndikimet shëndetësore të nxehtësisë ekstreme?

Të gjithë janë në rrezik nga ndikimet shëndetësore të nxehtësisë ekstreme, por disa njerëz janë më të prekshëm. Kjo përfshin:

• Gratë shtatzëna: shtatzënia mund t’i bëjë individët më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve që lidhen me nxehtësinë, sepse trupi duhet të punojë më shumë për të ftohur si gruan shtatzënë ashtu edhe fetusin e saj. Rezultatet negative të shtatzënisë, si lindja e foshnjës së vdekur dhe pesha e ulët në lindje, janë shoqëruar gjithashtu me nxehtësinë ekstreme.
• Foshnjat: Fëmijët e vegjël mund të jenë të ndjeshëm ndaj nxehtësisë ekstreme sepse djersiten më pak se të rriturit dhe nuk mund ta rregullojnë temperaturën e trupit të tyre aq mirë sa të rriturit.
• Të moshuarit: personat mbi 65 vjeç kanë aftësi të reduktuar të djersitjes dhe kanë vështirësi të freskohen në vapë ekstreme. Vdekshmëria e lidhur me vapën për ata mbi 65 vjeç është rritur me rreth 85 për qind midis viteve 2000 dhe 2004 dhe 2017 deri në 2021.
• Njerëzit me probleme shëndetësore themelore: studimet kanë treguar se valët e të nxehtit janë më të rrezikshme për njerëzit me sëmundje kardiovaskulare ose të frymëmarrjes. Disa ilaçe gjithashtu mund të rrisin rrezikun e një individi për efekte negative shëndetësore në vapë ekstreme. Për shembull, ilaçet kundër depresionit mund të ndërhyjnë në aftësinë e trupit për të rregulluar temperaturën.

Përveç rreziqeve fiziologjike, faktorët sistemikë mund të ndikojnë edhe në ndjeshmërinë e një personi ndaj nxehtësisë ekstreme. Mënyra se si jetojnë njerëzit dhe ku jetojnë ata ndikon në nivelin e ekspozimit të tyre ndaj temperaturave të larta:

Të ardhurat

Një individ me nivel të ulët ose pa të ardhura mund të mos ketë qasje në teknologjitë e ftohjes për shtëpinë e tij.

Profesioni

Shumë njerëz punojnë jashtë ku janë të ekspozuar ndaj nxehtësisë për orë të tëra, ose punojnë në ndërtesa pa qasje në pajisje ftohëse.

Ishujt e nxehtësisë urbane

Më shumë se gjysma e popullsisë së botës jeton në qytete ku përballen me ekstreme të nxehtësisë më të përkeqësuara sesa në zonat përreth. Nxehtësia në qytete intensifikohet nga izolimi nga ndërtesat industriale të ndërtuara ngushtë dhe energjia e krijuar nga numri i madh i njerëzve dhe transportit, si dhe nga planimetria urbane. Kjo njihet si efekti i 'ishullit të nxehtësisë urbane'.

Racizmi strukturor

Shtypja sistemike mund të rrisë rrezikun e efekteve shëndetësore të nxehtësisë ekstreme. Disa pabarazi themelore mund të bëjnë që njerëzit me ngjyrë të kenë më shumë gjasa të jetojnë në ishuj urbanë të nxehtësisë, të punojnë në mjedise të nxehta ose të kenë të ardhura më të ulëta. Të dhënat nga SHBA-ja tregojnë shkallë më të larta të vdekshmërisë që lidhet me nxehtësinë për 100,000 njerëz midis popullatave indigjene, të zeza dhe hispanike krahasuar me popullatat e bardha.

Ndërsa efektet shëndetësore të nxehtësisë po ndihen në të gjitha kontinentet, pjesa më e madhe e hulumtimeve mbi nxehtësinë dhe shëndetin bazohet në vendet me të ardhura të larta. Nevojiten më shumë të dhëna mbi ndikimet e nxehtësisë në vendet me të ardhura të ulëta , të cilat janë më të prekurat nga ndikimet e ndryshimeve klimatike edhe pse kontribuojnë më pak në të. Ato gjithashtu kanë kapacitetin dhe burimet më të pakta për të zbatuar zgjidhje për t'u përshtatur me nxehtësinë ekstreme dhe për të mbrojtur shëndetin e njerëzve.

Cilat veprime mund të ndihmojnë në uljen e ndikimeve shëndetësore të nxehtësisë ekstreme?

Nëse temperaturat mesatare globale rriten në pak më pak se 2°C, numri vjetor i vdekjeve të lidhura me nxehtësinë do të rritet me 370 për qind.

Studiuesit në mbarë botën po zhvillojnë zgjidhje që mund të na ndihmojnë të parandalojmë sëmundjet dhe vdekjet që lidhen me nxehtësinë.

Disa shembuj të hulumtimit të përshtatjes ndaj nxehtësisë që po financojmë përfshijnë:

• Nëse pemët mund t'i mbrojnë punëtorët bujqësorë në Tanzani nga rreziqet shëndetësore të ekspozimit ndaj nxehtësisë
• nëse një plan veprimi për shëndetin me nxehtësinë mund t'i ndihmojë njerëzit në Meksikë të kuptojnë dhe menaxhojnë efektet e nxehtësisë
• Si të zvogëlohen rreziqet shëndetësore të nxehtësisë ekstreme për gratë shtatzëna dhe të porsalindurit në Afrikën e Jugut dhe Zimbabve

Por vetëm hulumtimi mbi mënyrën se si nxehtësia ndikon në shëndet dhe ndërhyrjet që mund të ndihmojnë nuk është i mjaftueshëm. Provat shkencore duhet të përdoren për të ndikuar dhe ndryshuar politikat.

Është thelbësore që udhëheqësit botërorë të investojnë dhe të zbatojnë zgjidhje për përshtatjen ndaj nxehtësisë që i japin përparësi shëndetit, së bashku me politikat e zbutjes së klimës që zvogëlojnë ose parandalojnë emetimet e gazrave serrë dhe kufizojnë rritjen e temperaturës. Dhe, ndërsa rreziqet klimatike vazhdojnë të rriten, kostoja dhe sfidat e veprimit tani janë më të ulëta se në të ardhmen.

Edhe pse shumë nga ndikimet e ngrohjes globale tani janë të pakthyeshme, me veprime më urgjente dhe kolektive, bota mund të parandalojë ndikimet e saj më të këqija dhe të mbrojë shëndetin e njerëzve.

/Motilokal.com