Ndërsa ndryshimet klimatike përshpejtohen, Organizata Botërore Meteorologjike po bën thirrje për më shumë investime në monitorimin dhe parashikimin e akullnajave për të ndihmuar në mbrojtjen e komuniteteve malore.

Rreziqet që lidhen me akullnajat po bëhen një shqetësim global, sipas Celeste Saulo, Sekretare e Përgjithshme e Organizatës Botërore Meteorologjike (OBM).

Duke folur në Konferencën për Ruajtjen e Akullnajave në Dushanbe të Taxhikistanit, Saulo theksoi se të gjitha vendet, pavarësisht nivelit të zhvillimit, përballen me kërcënime të lidhura me ndryshimin e akullnajave.

Një katastrofë e kohëve të fundit në fshatin zviceran Blatten ilustroi rreziqet. Një rrëshqitje balte e shkaktuar nga akullnajat shkatërroi zonën, duke shkatërruar pothuajse të gjitha mjetet e jetesës.

Një person mbetet i zhdukur, por sistemet e paralajmërimit të hershëm u vlerësuan për zvogëlimin e ndikimit të përgjithshëm.

Në përgjigje të përshpejtimit të ndryshimeve klimatike, OBM po kërkon rritje të investimeve në monitorimin dhe parashikimin e akullnajave.

Saulo theksoi nevojën për ndërgjegjësim dhe mbështetje më të madhe për qendrat hidrometeorologjike në mbarë botën.

“Me një monitorim më të mirë, mund të presim të kemi parashikime më të mira, dhe me këto parashikime mund të presim që në fund të kemi sisteme më të mira paralajmërimi të hershëm për të mbrojtur shoqëritë, për të mbrojtur njerëzit dhe për të mbrojtur jetesën”, tha ajo.

Rënia e akullnajës zvicerane nuk është një ngjarje e izoluar

Vetëm javën e kaluar, Blatten u varros nën një ortek masiv shkëmbinjsh dhe akulli nga Akullnaja Birch dhe shtrati i lumit Lonza aty pranë.

Ekspertët kishin lëshuar paralajmërime për shembjen e mundshme të akullnajës, e cila përmbante 1.5 milion metra kub akull.

Autoritetet lokale vepruan shpejt, duke evakuuar rreth 300 njerëz dhe bagëti. Disa ditë pas ngjarjes, lumi Lonza rifilloi rrjedhën e tij përmes rrënojave.

Rënia e Blatten nuk është një ngjarje e izoluar.

Në vitin 2022, një pjesë e akullnajës Marmolada në malet Dolomite të Italisë - afërsisht sa madhësia e një pallati apartamentesh - u thye gjatë një vale të nxehti veror. Orteku që rezultoi përfshiu një zonë të njohur për ecje malore, duke vrarë 11 persona.

Në vitin 2016, një akullnajë në vargmalin Aru të Tibetit u shemb papritur, duke vrarë nëntë persona dhe bagëtinë e tyre. Disa muaj më vonë, një akullnajë tjetër në rajon u shemb.

Shembje akullnajash kanë ndodhur edhe në Peru. Në vitin 2006, njëra prej tyre shkaktoi një mini-cunami, dhe në prill të këtij viti, një lagunë akullnajore e tejmbushur me ujë shkaktoi një rrëshqitje toke që vrau dy persona.

“Është e mahnitshme ndonjëherë se sa shpejt mund të shemben ato”, tha për AP Lonnie Thompson, një ekspert i akullnajave në Universitetin Shtetëror të Ohajos.

"Paqëndrueshmëria e këtyre akullnajave është një problem real dhe në rritje, dhe ka mijëra e mijëra njerëz që janë në rrezik."

Ndërsa shkrirja e akullnajave pritet të kontribuojë në rritjen e nivelit të detit për dekada të tëra, shkencëtarët paralajmërojnë se humbja e akullnajave të brendshme paraqet rreziqe të menjëhershme për komunitetet përreth që varen prej tyre për ujë të pijshëm dhe bujqësi.

/Motilokal.com