Atmosfera e Tokës është e madhe, aq e madhe saqë ndikon edhe në rrugën e Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor. Por si u formua kjo mbështjellje gjigante e gaztë?

Kjo do të thotë, pse Toka ka një atmosferë?

Me pak fjalë, atmosfera jonë është këtu për shkak të gravitetit. Kur Toka u formua, rreth 4.5 miliardë vjet më parë, planeti i shkrirë mezi kishte një atmosferë. Por ndërsa bota u ftoh, atmosfera e saj u formua, kryesisht nga gazrat e nxjerrë nga vullkanet, sipas Qendrës Kërkimore Mjedisore Smithsonian  (SERC). Kjo atmosferë e lashtë ishte shumë e ndryshme nga ajo e sotme; kishte sulfur hidrogjeni, metan dhe 10 deri në 200 herë më shumë dioksid karboni sesa atmosfera moderne, sipas SERC.

"Ne besojmë se Toka filloi me një atmosferë pak si ajo e Venusit, me azot, dioksid karboni, ndoshta metan", tha Jeremy Frey, një profesor i kimisë fizike në Universitetin e Southampton në Mbretërinë e Bashkuar. "Atëherë jeta filloi disi, pothuajse me siguri në fund të një oqeani diku."

Pas rreth 3 miliardë vjetësh, sistemi fotosintetik evoluoi, që do të thotë se organizmat njëqelizorë përdorën energjinë e diellit për të kthyer molekulat e dioksidit të karbonit dhe ujit në sheqer dhe gaz oksigjen. Kjo rriti në mënyrë dramatike nivelet e oksigjenit, tha Frey për Live Science. "Dhe kjo është ngjarja më e madhe e ndotjes, mund të thoni, që jeta i ka bërë ndonjëherë diçkaje, sepse ngadalë e transformoi planetin", tha ai.

Në ditët e sotme, atmosfera e Tokës përbëhet nga afërsisht 80 për qind azot dhe 20 për qind oksigjen, tha Frey. Ajo atmosferë është gjithashtu shtëpia e argonit, dioksidit të karbonit, avullit të ujit dhe gazrave të tjerë të shumtë, sipas Qendrës Kombëtare për Kërkime Atmosferike (NCAR).

Është mirë që këto gazra janë atje. Atmosfera jonë mbron Tokën nga rrezet e ashpra të diellit dhe redukton ekstremet e temperaturës, duke vepruar si një jorgan i mbështjellë rreth planetit. Ndërkohë, efekti serë do të thotë që energjia nga dielli që arrin në Tokë, futet në atmosferë, përthithet dhe çlirohet nga gazrat serë, sipas NCAR. Ekzistojnë disa lloje të ndryshme të gazeve serrë, kryesoret janë dioksidi i karbonit, avujt e ujit, metani dhe oksidi i azotit. Pa efektin serrë, temperatura e Tokës do të ishte nën zero.

Megjithatë, sot gazet serrë janë jashtë kontrollit. Ndërsa njerëzit lëshojnë më shumë dioksid karboni në atmosferë, efekti serë i Tokës bëhet më i fortë, sipas NCAR. Nga ana tjetër, klima e planetit bëhet më e ngrohtë.

Është interesante që asnjë planet tjetër në univers nuk ka një atmosferë si ajo e Tokës. Marsi dhe Venusi kanë atmosfera, por nuk mund të mbështesin jetën (ose, të paktën, jo jetën si Toka), sepse nuk kanë oksigjen të mjaftueshëm. Në të vërtetë, atmosfera e Venusit është kryesisht dioksid karboni me re të acidit sulfurik, 'ajri' është aq i trashë dhe i nxehtë sa asnjë njeri nuk mund të marrë frymë atje. Sipas NASA-s, atmosfera e trashë e dioksidit të karbonit të Venusit bllokon nxehtësinë në një efekt serë të arratisur, duke e bërë atë planetin më të nxehtë në sistemin tonë diellor. Temperaturat e sipërfaqes atje janë mjaft të nxehta për të shkrirë plumbin.

"Fakti që Toka ka një atmosferë është jashtëzakonisht e pazakontë në lidhje me planetët në sistemin diellor, në atë që është shumë i ndryshëm nga çdo planet tjetër", tha Frey. Për shembull, presioni i Venusit është rreth 90 atmosfera, ekuivalente me zhytjen 914 metra nën oqeanin në Tokë. "Anijet kozmike origjinale ruse që shkuan atje [në Venus] vetëm u regjistruan për disa sekonda dhe më pas u shtypën", thotë Frey. "Askush nuk e kuptoi vërtet se sa nxehtë ishte."

Pra, atmosfera e Tokës është jetë dhe pa të, jeta siç e dimë ne nuk do të ekzistonte. "Toka kishte nevojë për atmosferën e duhur [për jetën] për të filluar", theksoi Frey. "Ajo ka krijuar atë atmosferë dhe ka krijuar rrethana për të jetuar në atë atmosferë. Atmosfera është një pjesë totalisht integrale e sistemit biologjik."

/Motilokal.com