Uji është burimi natyror më jetik i njeriut, por ngrohja globale po ndryshon mënyrën se si uji lëviz rreth Tokës. Një analizë e fatkeqësive në vitin 2024, i cili ishte viti më i nxehtë në histori, zbuloi se ngjarjet katastrofike të lidhura me ujin vranë të paktën 8700 njerëz, shpërngulën 40 milionë njerëz dhe shkaktuan më shumë se 530 miliardë euro dëme ekonomike, sipas Global Water Monitor.

Rritja e temperaturave, e nxitur nga djegia e vazhdueshme e lëndëve djegëse fosile, po prish ciklin e ujit në një sërë mënyrash. Ajri më i ngrohtë mund të mbajë më shumë avuj uji, duke çuar në rrebeshe më intensive. Detet më të ngrohta u japin më shumë energji uraganeve dhe tajfuneve, duke rritur fuqinë e tyre shkatërruese. Ngrohja globale gjithashtu mund të rrisë thatësirën duke shkaktuar më shumë avullim nga toka, si dhe duke ndryshuar modelet e reshjeve.

Përmbytjet vdekjeprurëse goditën Nepalin dhe Brazilin në vitin 2024, ndërsa përmbytjet e lumenjve shkaktuan shkatërrime në Evropën Qendrore, Kinë dhe Bangladesh. Super tajfuni Yagi, i cili goditi Azinë Juglindore në shtator, u intensifikua nga kriza klimatike, siç ishte stuhia Boris, e cila goditi Evropën në të njëjtin muaj.

Thatësirat shkaktuan gjithashtu dëme të mëdha, me prodhimin e të korrave në Afrikën Jugore përgjysmuar, duke lënë më shumë se 30 milionë njerëz të përballen me mungesë ushqimi. Fermerët u detyruan gjithashtu të vrisnin bagëtinë pasi kullotat e tyre u thanë dhe rënia e prodhimit të hidrocentraleve çoi në ndërprerje të gjera të energjisë.

“Në vitin 2024, Toka përjetoi vitin e saj më të nxehtë në histori dhe sistemet e ujit në mbarë botën morën pjesën më të madhe, duke shkaktuar kaos në ciklin e ujit”, tha udhëheqësi i raportit, profesor Albert van Dijk.

Ai tha se viti 2024 ishte një vit ekstremesh, por se nuk ishte një fenomen i izoluar. “Është vetëm pjesë e një tendence përkeqësimi të përmbytjeve më intensive, thatësirave më të gjata dhe ekstremeve rekord”. Raporti paralajmëron për rreziqe edhe më të mëdha në vitin 2025 pasi emetimet e CO2 vazhdojnë të rriten.

Raporti Global Water Monitor 2024 u prodhua nga një ekip ndërkombëtar studiuesish nga universitetet në Australi, Arabinë Saudite, Kinë dhe Gjermani. Ekipi përdori të dhëna nga mijëra stacione tokësore dhe satelitë që rrotulloheshin rreth Tokës për të vlerësuar variablat kritike të ujit si reshjet, lagështia e tokës, rrjedhat e lumenjve dhe përmbytjet.

Shkencëtarët kanë zbuluar se rekordet e reshjeve po thyhen gjithnjë e më shpesh. Për shembull, rekordet për reshjet mujore u vendosën 27 për qind më shpesh në 2024 sesa në 2000, dhe për reshjet ditore 52 për qind më shpesh. Gjithashtu, vlerat e ulëta rekord janë arritur 38 për qind më shpesh. “Kështu që ne shohim ekstreme në të dyja anët”, tha Van Dijk.

Shkencëtarët thanë se parashikimet sezonale të klimës për vitin 2025 dhe kushtet aktuale tregojnë se thatësirat mund të përkeqësohen në Amerikën e Jugut veriore, Afrikën jugore dhe pjesë të Azisë. Rajonet më të lagështa si Saheli dhe Evropa mund të përballen me rreziqe të shtuara nga përmbytjet.

/Motilokal.com