Autore: Julia Shaw

Përshtati në Shqip: Arbër Zeka

Studimi shpjegon përgjigjen tonë psikologjike ndaj COVID-19.

Egoist, budalla, i rrezikshëm, i keq, këto janë fjalët e përdorura për të përshkruar njerëzit që ende po vazhdojnë jetën e tyre sikur asgjë nuk ka ndryshuar. Por, ndërsa diskutoj gjerësisht në librin tim “Të bërit e së keqes: Shkenca mbrapa Humanitetit dhe Errësirës” (Making Evil: The Science Behind Humanity's An Dark), është e rëndësishme që ne të shohim shkencën e sjelljes së keqe, se sa të hidhemi në përfundime.

Këto javë të fundit kemi parë rritje të numrit të vdekjeve, reagime të pashembullta të qeverive ndaj COVID - 19 dhe jeta e përditshme po ndryshohet rrënjësisht për pjesën më të madhe të botës. Shumë prej nesh janë përshtatur në një jetë të qëndrimit në rrethoja të shtëpisë. Sidoqoftë, në mënyrë konfuze dhe alarmante, ne gjithashtu po shohim ende foto me plazhe të plota dhe rrugë të ngjeshura me njerëz.

Duke pasur parasysh ciklin e lajmeve tani të ngopur plotësisht, duket e pamundur që njerëzit nuk e dinë që ata duhet të qëndrojnë në shtëpi. Pra, pse disa njerëz akoma sillen në mënyrë të rrezikshme?

Epidemiologjia Emocionale

Në vitin 2009 Danielle Ofri shkroi për një fenomen që vërejti të pacientët e saj. Ajo zbuloi se ekzistonte një ngjitje psikologjike e mitit dhe dyshimit që i vë njerëzit dhe familjet e tyre në rrezik gjatë shpërthimit të gripit H1N1 ('gripi i Derrit'). Ajo shkroi:

"Ashtu si ka modele të infeksionit, duket se ka modele të reagimit emocional ( epidemiologji emocionale ) të shoqëruara me sëmundje të reja"

Sëmundjet, veçanërisht ato si COVID-19 (dhe në atë kohë, H1N1) që mund të bien asimptomatike brenda kujtdo që takojmë, kapin dy elementet tona, imagjinatën dhe frikën tonë. Ne bëhemi të frikësuar dhe të pasigurt.

Dhe, njerëzit e frikësuar dhe të pasigurt shpesh bëjnë dy gjëra:

1. Supozojnë më të keqen në të tjerët dhe se

2. Veprojnë në mënyrë joracionale

Le të diskutojmë të dyja këto.

Paragjykimi Themelor i Atribuimit dhe COVID-19

Për shkak se ne nuk mund të shohim se çfarë mendojnë njerëzit, ne duhet të përpiqemi ta nxjerrim atë nga mënyra se si ata sillen. Një aspekt thelbësor i asaj që psikologët e quajnë teori të mendjes është aftësia për t'i atribuuar të tjerëve gjëra të tilla si qëllimi, emocionet ose njohuritë. Por shumicën e kohës, kjo thjesht do të thotë se ne po hamendemi pse njerëzit bëjnë atë që bëjnë.

Në pandeminë aktuale, kjo gjithashtu na çon të bëjmë automatikisht vlerësime etike të njerëzve të tjerë. Mund të na bëjë të mendojmë se njerëzit janë duke bërë qëllimisht ose duke thënë gjëra që do të rrisin përhapjen e kësaj sëmundje, edhe pse ne kemi pak mënyra për të ditur qëllimet e tyre aktuale.

Teoria e mendjes është e gabueshme dhe shpejt mund të çojë në gabime themelore të atribuimit. Sipas Paul Andrews:

"Gabimi thelbësor i atribuimit" (FAE) është tendenca për të supozuar se sjellja dhe gjendja mendore e një aktori korrespondojnë me një shkallë që logjikisht nuk është e arsyeshme nga situata.

Me fjalë të tjera, vetëm sepse dikush po vepron në një mënyrë që mund të çojë në vdekjen e të tjerëve që infektohen nga COVID-19 nuk do të thotë se ata nuk kujdesen nëse veprimet e tyre bëjnë që njerëzit të vdesin . Por trurin tonë natyrshëm hidhen në atë përfundim. Supozojmë se njerëzit që veprojnë keq, janë të këqij, madje edhe në situata të pasigurta dhe të komplikuara si një pandemi globale.

Andrews e kornizon këtë brenda një argumenti evolucionar: Se truri ynë është i programuar të gabojnë në anën e kujdesit për të mbijetuar. Kujdesi në kontekstin e një pandemie është duke supozuar se njerëzit janë të rrezikshëm dhe egoistë, sepse nëse rastësisht i besojmë një personi të sëmurë, ne luajmë me vdekje.

Por ky përfundim nuk bazohet në vendimmarrje racionale. Nënvlerëson rëndësinë e komunitetit dhe mbështetjen për ta bërë atë përmes një krize. Përkundrazi, bazohet në një paragjykim i cili ne i kalojnë sepse jemi të frikësuar, dhe jemi të paracaktuar ndaj të menduarit automatik dhe të thjeshtuar.

Pse veprojmë në mënyrë joracionale gjatë një pandemie?

Le të lëmë mënjanë gabimin tonë themelor të atribuimit dhe të shqyrtojmë mundësi të tjera. Ndërsa personi i çuditshëm mund të jetë duke vepruar nga egoizmi ose nga keqdashja, disa arsye të tjera pse ne nuk mund t'i kushtojmë vëmendje këshillave në distancë shoqërore përfshijnë:

1. Ne nuk mund ta kuptojmë . Njerëzit luftojnë për të kuptuar probleme të mëdha, komplekse. Ndihet sikur jemi në një film distrofik, sesa në jetën reale. Pothuajse pamundësia e kuptimit të kësaj pandemie mund të çojë në injorimin ose mohimin e shkallës dhe realitetit e gjendjes epidemike.

2. Ne angazhohemi në mendime të dëshiruara. Në epokën digjitale, nuk duhet shumë kohë për të gjetur një artikull që ju tregon atë që dëshironi të dëgjoni. Mendimi i dëshiruar mund të çojë në deklarata të vëzhgimit të asaj që duam, e që minimizon katastrofën dhe se ashpërsinë e situatës. Nëse keni mendimin e gabuar se bota po mbaron, ju mund të grumbulloni burime të tepërta dhe të varfër për ata që kanë nevojë. Nëse keni mendimin e gabuar se nuk është më keq sesa gripi, i vini të tjerët në rrezik duke u socializuar ashtu siç do të bëni.

3. Ne nuk e besojmë. Informatat tona të lajmeve kanë qenë prej kohësh të mbushura me histori të sensibilizimit. Nëse vazhdimisht na thuhet se bota jonë është në krizë, ne nuk mund t'i marrim seriozisht lajmet kur përpiqet të na bindë se kjo krizë është e ndryshme.

4. Jemi të hutuar . Ne nuk e dimë se çfarë duhet të bëjmë. Ajo që bëmë dje ndërsa pas udhëzimit të qeverisë, sot mund të shihet si një aktivitet pasiv . Kjo çon në një pafuqi të mësuar ku ne thjesht mund të heqim dorë nga përpjekja për të kuptuar se si të sillemi siç duhet dhe në vend të kësaj të përdorim intuitën tonë si udhëzuesin tonë.

Njohja për këto paragjykime mund të na ndihmojë të kapërcejmë situatën. Mënyra më e sigurt për të vazhduar gjatë epidemisë COVID-19, është të respektoni këshillat e dhëna nga ekspertët e qeverive tona për epidemiologjinë. Ata kanë shumë më tepër njohuri dhe të dhëna sesa mund të shpresojmë të fitojmë duke provuar të kuptojmë vetë përgjigjen e duhur. Ata jo gjithmonë mund ta marrin atë ashtu si duhet, por do ta marrin atë më shumë të drejtë sesa mund ta ketë secili prej nesh. Kjo është koha për të shtypur ato intuita që po na thonë se ne jemi më të zgjuar se ekspertët ndërkombëtarë. Ne nuk jemi.

Është diçka tjetër që ka ndikim të jashtëzakonshëm në gjasat për të qëndruar në shtëpi:

Infektimi nga sjellja.

Sipas Christy Duan dhe kolegëve të tij në librin Psikiatria e Pandemisë, ne kemi nevojë për të studiuar infektimin nga sjellja për të kuptuar reagimin tonë psikologjik dhe të sjelljes ndaj pandemive.

Sipas hulumtimit të tyre:

"Infeksioni nga sjellja mund të paralajmërojë, të pasqyrojë dhe të përputhet me ngjitjen fizike aktuale të një sëmundje infektive në një shpërthim epidemik."

Me fjalë të tjera, ashtu si një person që ka COVID-19, ka të ngjarë të përhapë sëmundjen te dy ose tre persona të tjerë, e njëjta gjë është e vërtetë për sjelljen. Një person që refuzon të mbaj distancë shoqërore mund të ndikojë që dy ose tre të tjerët të bëjnë të njëjtën gjë.

Kjo mund të çojë në transmetimin e mirëfilltë të sëmundjes midis atyre që nuk janë distancuar nga shoqëria, dhe mund të çojë në një transmission transmetim ’më të gjerë të gabimit psikologjik se është mirë të vazhdoni me jetën si zakonisht. Kjo ngjitje e sjelljes është veçanërisht e rëndësishme në situata mjaft stresuese dhe mund të krijojë një cikël të mbrapshtë.

Por nuk janë të gjitha këto lajme të këqija, sepse e kundërta është gjithashtu e vërtetë. Respektimi i këshillave të dhëna nga epidemiologët është gjithashtu ngjitëse. Nëse qëndrojmë në shtëpi ka të ngjarë të motivojmë 2-3 të tjerë që të qëndrojnë gjithashtu në shtëpi. Kjo është mënyra se si secili prej nesh mund të bëjë një ndryshim jo vetëm duke parandaluar përhapjen e virusit në vend, por duke ndikuar potencialisht që njerëzit në mbarë botën të qëndrojnë në shtëpi.

Si përfundim: Qëndro në shtëpi. Mos lejoni që truri juaj t’iu mashtrojë duke supozuar se njerëzit që nuk po distancohen nga shoqëria janë domosdoshmërisht egoiste. Dhe për të bindur të tjerët të qëndrojnë në shtëpi, gjëja më e mirë që mund të bëni është...të qëndroni në shtëpi./Motilokal.com