Ndërsa ndryshimet klimatike po fitojnë vrull, kultivimi i ushqimeve bazë po përballet me sfida në rritje. Vapa, thatësirat dhe përmbytjet po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe intensive, gjë që kërcënon seriozisht stabilitetin e rendimenteve të patates.

Në mënyrë që patatja, si një kulturë bazë ushqimore, të mbijetojë dhe të sigurojë rendimentet e nevojshme në të ardhmen, shkencëtarët po punojnë për mënyrat për ta bërë atë më rezistente ndaj stresit të shkaktuar nga ndryshimet klimatike.

Nëpërmjet projektit katërvjeçar të BE-së ADAPT, një ekip ndërkombëtar i udhëhequr nga Universiteti i Vjenës kreu një kërkim të gjerë se si patatet reagojnë ndaj kushteve të ndryshme stresuese, duke përfshirë temperaturat e larta, thatësirën dhe lagështinë e tepërt për shkak të përmbytjeve. Kjo njohuri do të mundësojë praktikat e ardhshme të mbarështimit që synojnë përshtatjen e patateve në kushte më ekstreme klimatike.

Patatet janë një nga kulturat ushqimore më të rëndësishme në botë, por në të njëjtën kohë janë edhe shumë të ndjeshme ndaj ndryshimit të kushteve klimatike. Nxehtësia dhe thatësira mund të zvogëlojnë ndjeshëm rendimentet, ndërsa përmbytjet e shpejta të shkaktuara nga reshjet e mëdha kërcënojnë të shkatërrojnë të korra të tëra në vetëm pak ditë. Për të përcaktuar se cilat lloje të patateve i tolerojnë më mirë kushtet ekstreme, shkencëtarët analizuan reagimet e patateve ndaj situatave të ndryshme stresuese.

Janë mbledhur mostra të shumta në fazat kyçe të rritjes së bimëve dhe janë kryer analiza të sakta laboratorike. Rezultatet treguan se varietete të caktuara, të cilat zakonisht japin rendimente më të ulëta në kushte normale, në fakt kanë qëndrueshmëri më të lartë të rendimentit në kushte stresuese.

Një pjesë e eksperimenteve u kryen edhe në kushte të kontrolluara në laboratorë, ku niveli i stresit mund të rregullohej saktësisht. Shkencëtarët vëzhguan reagimet e patates ndaj stresit në nivel qelizor, duke monitoruar ndryshimet në shprehjen gjenetike, praninë e hormoneve dhe proceseve të tjera metabolike në kohë reale. Falë këtyre analizave, janë zbuluar modele specifike molekulare që tregojnë rezistencë ose ndjeshmëri më të madhe ndaj stresit. Këto modele përfaqësojnë një bazë të rëndësishme për zhvillimin e bimëve që do të jenë më rezistente ndaj kushteve ekstreme klimatike.

Dhjetë institucione akademike kryesore, katër kultivues të patates dhe disa organizata të specializuara dhe agjenci teknologjike morën pjesë në projekt. Faza tjetër fokusohet në zbatimin e njohurive të reja në praktikë. Plani është që të përdoren shënuesit molekularë të identifikuar për përzgjedhjen e varieteteve të reja të patates që janë më rezistente ndaj thatësirës, temperaturave të larta dhe lagështirës së tepërt. Specie të tilla mund të luajnë një rol kyç në stabilitetin e sigurisë ushqimore, edhe në kushtet e ndryshimeve të paparashikueshme klimatike.

/Motilokal.com