Me rezolutën 54/68 të 6 dhjetorit 1999, Asambleja e Përgjithshme shpalli Javën Botërore të Hapësirës, për të festuar kontributin e shkencës dhe teknologjisë hapësinore në përmirësimin e gjendjes njerëzore.

Java Botërore e Hapësirës është ngjarja më e madhe vjetore hapësinore në botë. Javët ndihmojnë në ndërtimin e fuqisë punëtore të së nesërmes duke frymëzuar studentët, demonstron mbështetje të dukshme publike për programin hapësinor, edukon publikun për aktivitetet hapësinore dhe nxit bashkëpunimin ndërkombëtar në shtrirjen dhe edukimin në hapësirë.

Çdo vit një temë zgjidhet nga Bordi i Drejtorëve të Shoqatës së Javës Botërore të Hapësirës në koordinim të ngushtë me Zyrën e OKB-së për Çështjet e Hapësirës së Jashtme. Tema ofron udhëzime të gjera për pjesëmarrësit e Javës Botërore të Hapësirës mbi përmbajtjen e programeve të tyre. Tema është zgjedhur për të rritur më tej ndikimin e Javës Botërore të Hapësirës në mbarë njerëzimin, duke përdorur një temë uniforme globalisht.

Hapësira dhe ndryshimet klimatike

Për Javën Botërore të Hapësirës 2024, tema e zgjedhur është "Hapësira dhe ndryshimet klimatike". Kjo temë feston ndikimin transformues të teknologjisë hapësinore në betejën tonë të vazhdueshme kundër ndryshimeve klimatike, duke theksuar rolin proaktiv që luan eksplorimi i hapësirës në përmirësimin e të kuptuarit dhe menaxhimit tonë të klimës së Tokës.

Organizatorët e ngjarjeve në mbarë botën inkurajohen të integrojnë temën "Hapësira dhe Ndryshimet Klimatike" në ngjarjet e tyre të Javës Botërore të Hapësirës. Aktivitetet mund të variojnë nga punëtoritë edukative dhe sesionet interaktive deri te panelet e diskutimeve dhe projektet bashkëpunuese, të gjitha që synojnë nxitjen e zgjidhjeve inovative mjedisore.

Më 4 tetor 1957, lëshimi në hapësirën e jashtme të satelitit të parë të Tokës të krijuar nga njeriu, Sputnik 1, hapi rrugën për eksplorimin e hapësirës. Një dekadë më vonë, më 10 tetor 1967, hyri në fuqi Traktati mbi Parimet që Drejtojnë Aktivitetet e Shteteve në Eksplorimin dhe Përdorimin e Hapësirës së Jashtme, duke përfshirë Hënën dhe Trupat e tjerë Qiellor .

Shkenca dhe teknologjia e hapësirës dhe aplikimet e tyre po përdoren gjithnjë e më shumë për të mbështetur një gamë të gjerë aktivitetesh të Kombeve të Bashkuara. Të paktën 25 entitete të Kombeve të Bashkuara dhe Grupi i Bankës Botërore përdorin në mënyrë rutinore aplikacione hapësinore. Ata japin kontribute të rëndësishme dhe ndonjëherë thelbësore në punën e Kombeve të Bashkuara, duke përfshirë zbatimin e rekomandimeve të konferencave të mëdha botërore dhe atyre të Konferencës së Tretë të Kombeve të Bashkuara për Eksplorimin dhe Përdorimin Paqësor të Hapësirës së Jashtme (UNISPACE III), si dhe mbështetje drejt zhvillimit të qëndrueshëm.

Si pasojë, koordinimi, bashkëpunimi dhe sinergjia janë thelbësore që këto aktivitete të kryhen në mënyrë efektive nga sistemi i Kombeve të Bashkuara. Sesionet vjetore të Takimit Ndër-Agjencior mbi Aktivitetet Hapësinore Jashtme janë mjetet kryesore për të arritur këtë sinergji. Efektiviteti i Takimit është rritur më tej nga mbajtja, që nga viti 2004, e një sesioni jozyrtar të hapur menjëherë pas përfundimit të Takimit, si një mjet për të angazhuar Shtetet Anëtare, në një mjedis të drejtpërdrejtë dhe joformal, në zhvillime të rëndësishme të lidhura me hapësirën në sistemin e Kombeve të Bashkuara. Rendi i ditës i Takimit Ndërinstitucional shqyrtohet në çdo seancë dhe përshtatet me nevojat aktuale operacionale.

OKB dhe Hapësira

Që nga fillimi i Epokës së Hapësirës, Kombet e Bashkuara pranuan se hapësira e jashtme i shtoi një dimension të ri ekzistencës së njerëzimit. Familja e Kombeve të Bashkuara përpiqet vazhdimisht të shfrytëzojë përfitimet unike të hapësirës së jashtme për përmirësimin e gjithë njerëzimit.

Duke njohur interesin e përbashkët të njerëzimit në hapësirën e jashtme dhe duke kërkuar t'u përgjigjet pyetjeve se si hapësira e jashtme mund të ndihmojë në përfitimin e njerëzve të Tokës, Asambleja e Përgjithshme miratoi rezolutën e saj të parë në lidhje me hapësirën e jashtme, rezolutën 1348 (XIII) me titull "Çështja e përdorimit paqësor të Hapësirës së Jashtme".

Më 10 tetor 1967, hyri në fuqi "Magna Carta e Hapësirës", e njohur gjithashtu si Traktati mbi Parimet që Drejtojnë Aktivitetet e Shteteve në Eksplorimin dhe Përdorimin e Hapësirës së Jashtme, duke përfshirë Hënën dhe Trupat e tjerë Qiellor.

Sot, Zyra e Kombeve të Bashkuara për Çështjet e Hapësirës së Jashtme (UNOOSA) është zyra e Kombeve të Bashkuara përgjegjëse për promovimin e bashkëpunimit ndërkombëtar në përdorimet paqësore të hapësirës së jashtme. UNOOSA shërben si sekretariat për komitetin e vetëm të Asamblesë së Përgjithshme që merret ekskluzivisht me bashkëpunimin ndërkombëtar në përdorimet paqësore të hapësirës së jashtme: Komiteti i Kombeve të Bashkuara për Përdorimet Paqësore të Hapësirës së Jashtme (COPUOS).

UNOOSA është gjithashtu përgjegjëse për zbatimin e përgjegjësive të Sekretarit të Përgjithshëm sipas ligjit ndërkombëtar të hapësirës dhe mirëmbajtjen e Regjistrit të Kombeve të Bashkuara të objekteve të lëshuara në hapësirën e jashtme.

/Motilokal.com