Përleshja me shuplakë mund të duket si një spektakël ekstrem, dy njerëz që qëndrojnë përballë njëri-tjetrit, duke dhënë goditje ndëshkuese në fytyrë duke përdorur vetëm duart e tyre të hapura. Por pas videove virale dhe miliona shikimeve në internet fshihet një pyetje shqetësuese: çfarë numri po i merr ky sport pjesëmarrësve të tij?

Për herë të parë, studiuesit kanë dokumentuar shkencërisht rreziqet që paraqesin luftimet me shuplakë. Një studim i kryer nga neurokirurgët në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Pittsburgh analizoi dëmtimin e mundshëm neurologjik tek pjesëmarrësit dhe gjetjet janë alarmante.

Luftimi me shuplakë nën mikroskop

Ekipi hulumtues shqyrtoi 333 shuplaka në 78 ndeshje me shuplaka, duke kërkuar shenja të dukshme të tronditjes. Analiza e tyre tregoi se më shumë se gjysma e shuplakave rezultuan në shenja të tronditjes, të tilla si aftësi motorike të dëmtuara, një shikim i zbrazët dhe i zbrazët, ose rikuperim i ngadaltë pas një goditjeje.

"Përleshja me shuplakë mund të jetë argëtuese për t'u parë si një shikues laik, por si profesionistë mjekësorë, ne gjetëm se disa aspekte të garave ishin mjaft shqetësuese", tha dr. Raj Swaroop Lavadi, autori kryesor i studimit.

Studimi paraqet një pamje të zymtë, me gati 80% të pjesëmarrësve që shfaqin shenja të dukshme të tronditjes të paktën një herë gjatë ndeshjeve të tyre.

Një "Sport" brutal pa mbrojtje

Ndryshe nga sportet si boksi apo futbolli, ku atletët mbajnë veshje mbrojtëse, luftëtarët me shuplakë nuk kanë garanci të tilla. Nuk ka helmeta, nuk ka gropë ose shmangie vetëm shuplaka me forcë të plotë në fytyrë, të dorëzuara para turmave brohoritëse. Sipas rregullave zyrtare, pjesëmarrësit as nuk mund të dridhen pasi qëndrojnë të palëvizshëm për të marrë goditjen. Kjo krijon një mjedis me rrezik të shtuar të traumës së trurit.

Dr. Nitin Agarwal, një autor i vjetër në studim dhe një profesor i asociuar i neurokirurgjisë, shprehu shqetësime serioze. "Në futbollin profesionist, flitet për përmirësimin e helmetave", vuri në dukje ai. “Për këtë nuk ka mbrojtje. Mbrojtja juaj është të qëndroni në vend dhe të goditeni.”

Realiteti i zymtë është se tronditjet e përsëritura, madje edhe ato të lehta, mund të grumbullohen me kalimin e kohës dhe të çojnë në encefalopati kronike traumatike (CTE), një sëmundje progresive dhe degjenerative e trurit që shihet tek atletët e sporteve të kontaktit. Në përleshjet me shuplakë, shenjat e menjëhershme të dukshme të lëndimit koordinim i dobët, vështrime të zbrazëta dhe rikuperim i vonuar janë flamuj të kuq për dëmtime afatgjatë.

Çfarë e pret luftën me shuplaka? 

Ndërsa luftimet me shuplaka vazhdojnë të fitojnë popullaritet, ngjarjet po mbahen në vende si SHBA dhe MB, duke tërhequr audiencë masive në internet. Kohët e fundit, edhe të famshëm si Arnold Schwarzenegger janë parë duke parë ngjarje të luftimeve me shuplakë në ring. Por këto turma në rritje kanë bërë pak për të frenuar shqetësimet në rritje në komunitetin mjekësor.

Kjo nuk është hera e parë që luftimet me shuplakë përballen me shqyrtim. Në vitin 2021, shuplakësi polak Artur Walczak pësoi një dëmtim fatal të trurit pasi u nokautua gjatë një ndeshjeje. Në vitin 2023, luftëtarja në pension, Kortney Olson, ndau publikisht historinë e saj të humbjes së kujtesës dhe konfuzionit pas një goditjeje të rëndë gjatë një përleshjeje me shuplakë.

Hulumtimi nga Universiteti i Pitsburgut synon të nxisë biseda shumë të nevojshme rreth rregullimit të këtij sporti, i cili është ende kryesisht i fshehtë. Ekipi i Dr. Agarwal planifikon të vazhdojë punën e tij duke matur ndikimin fizik të një shuplake mesatare duke përdorur zëra të ngjashëm me ato të përdorura në futbollin profesionist. Shpresa e tyre është të ofrojnë të dhëna që mund të informojnë rregullat e sigurisë nëse sporti do të vazhdojë.

Megjithatë, disa studiues pyesin nëse luftimi me shuplakë duhet të klasifikohet fare si një sport. "Unë nuk mendoj se ky duhet të publikohet si një sport", tha Agarwal. “Është mjaft shkatërruese për mua të shoh se njerëzit po marrin pjesë me dëshirë në këtë dhe shpresoj se ekziston një njohje e rrezikut këtu.”

Një ndërgjegjësim në rritje për traumën e kokës

Tronditjet janë bërë një temë kryesore shqetësuese në sport, veçanërisht në kontekstin e aktiviteteve të rënda si futbolli, hokej dhe regbi. Organizata si FIFA dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë kanë nisur së fundmi fushata ndërgjegjësimi për të promovuar njohjen më të mirë të simptomave të tronditjes dhe protokolle më të sigurta për atletët. Megjithatë, luftimi me shuplakë operon në një hapësirë shumë më pak të rregulluar, me pak nëse ka protokolle për tronditje.

"Si një mjek që ka një përvojë në artet marciale dhe është i apasionuar pas sporteve luftarake, unë mbetem i shqetësuar në lidhje me shpeshtësinë e shenjave të dukshme të tronditjes midis luftëtarëve me shuplakë", tha Agarwal.

Nëse luftimet me shuplaka do të miratojnë masa sigurie, apo edhe do të përballen me ndalime, mbetet për t'u parë. Tani për tani, ajo vazhdon të tërheqë njëlloj kërkuesit e emocioneve dhe fansat pavarësisht rreziqeve të njohura. Por pyetja mbetet: A ia vlen argëtimi koston afatgjatë?

/Motilokal.com