Aktiviteti sizmik krijon një fushë elektrike që tërheq arin e shkrirë nga thellësia e Tokës dhe në këtë mënyrë copat e këtij metali të çmuar mund të formohen në kuarc. Kuarci, edhe pse kimikisht inert, shpesh shoqërohet me copa të mëdha ari, ndonjëherë që peshojnë afro 100 kilogramë. Megjithatë, procesi pas formimit të depozitave kaq masive të arit ka qenë prej kohësh një mister për shkencëtarët.

“Misteri ka qenë se si të bëhej një copë e madhe ari në një vend kur nuk ka kurth të dukshëm kimik ose fizik”, thotë Chris Voisey nga Universiteti Monash në Melburn.

Ekipi i Voisey zbuloi, në një studim të botuar në revistën Nature Geoscience, se kur kuarci i nënshtrohet presionit, ai krijon një tension që tërheq arin e shkrirë. Ky fenomen lidhet me strukturën unike të kuarcit, i vetmi mineral i bollshëm me kristale që nuk kanë një qendër simetrie. Kjo mungesë simetrie bën që kuarci të gjenerojë energji elektrike kur deformohet nga forcat sizmike, një proces i njohur si piezoelektricitet.

Ari tërheq arin

Aktiviteti sizmik detyron lëngjet që mbajnë ar të ngrihen nga thellësia 15 deri në 20 kilometra, por këto lëngje janë jashtëzakonisht të holluara, kështu që nevojiten vëllime të mëdha për të prodhuar sasi edhe të vogla ari. Shkencëtarët supozojnë se efekti piezoelektrik i kuarcit gjatë një tërmeti e përqendron këtë ar në copa.

Eksperimentet treguan se kuarci i nënshtruar presionit krijoi një tension dhe tërhoqi arin, me mostrat e veshura me iridium dhe duke imituar aktivitetin më intensiv sizmik, copa më të mëdha ari u rritën, deri në 6000 nanometra në diametër.

“Sapo ari fillon të vendoset në kuarc, ai shpejt tërheq më shumë ar. Meqenëse ari është një përcjellës, ekziston një paragjykim i preferuar që ari në tretësirë të depozitohet mbi arin para-ekzistues. Bëhet si një shufër rrufeje që tërheq më shumë ar“, shpjegon Voisey.

/Motilokal.com