Ndryshimet klimatike ndikojnë në jetën tonë gjithnjë e më intensivisht nga viti në vit. Shkencëtarët paralajmërojnë se verat do të bëhen më të nxehta, me periudha të gjata thatësire, të cilat në mënyrë të pashmangshme do të çojnë në ngrohjen e Detit Mesdhe dhe më pas të Detit Adriatik. Se si kjo do të ndikojë te kafshët detare mbetet për t'u parë. Por çfarë do të ndodhte nëse Deti Mesdhe do të avullonte?

Shkencëtarët nuk duhet të punojnë shumë për të imagjinuar një skenar të tillë dhe pasojat e tij. Gjegjësisht, shkencëtari spanjoll, Daniel Garcia-Castellanos nga Instituto de Geociencias de Barcelona, me kolegen e tij Konstantina Agiadi nga Universiteti i Vjenës, kanë kryer një hulumtim që zbuloi se 5.5 milionë vjet më parë, gjatë Miocenit, Deti Mesdhe u zhduk, pra trupi i madh i ujit që ekzistonte në vend të tij.

Siç theksuan në punën e tyre, të botuar në revistën Science dhe në një artikull të botuar në The Conversation, shkencëtarët zbuluan ekzistencën e një shtrese kripe të trashë prej një deri në tre kilometra të varrosur nën pjesët më të thella të Detit Mesdhe në vitet 1970.

Bëhet fjalë për gati një milion kilometra kub kripë, e cila është dëshmi e qartë se në një moment Deti Mesdhe thjesht u avullua. Ai moment, i shkurtër në aspektin gjeologjik, megjithatë zgjati rreth 190 mijë vjet.

Siç thonë ata në punimin e tyre, arsyeja e zhdukjes së paraardhësit të Detit Mesdhe nuk ishte ndryshimi i klimës, por lëvizja e pllakave tektonike midis kontinenteve evropiane dhe afrikane. Pellgu i Mesdheut, i bllokuar midis dy kontinenteve që sot vazhdojnë të afrohen me njëra-tjetrën deri në dy centimetra çdo vit, u shkëput nga Atlantiku. Ujërat e tij u avulluan shpejt për shkak të klimës së thatë në rajon, duke lënë pas sasi të mëdha kripe.

Ky episod, i njohur si kriza e kripës Messinian (Mesianian është periudha e fundit e Miocenit), është zhdukja më e madhe e pësuar nga Toka që nga meteori që zhduku dinosaurët pa fluturim dhe i dha fund epokës mezozoike 65 milionë vjet më parë , theksojnë ata.

Si pjesë e studimit, Agiadi, në bashkëpunim me 28 shkencëtarë të tjerë nga 25 institute evropiane, mblodhën të dhëna për fosilet nga Mesdheu 3.6 deri në 12 milionë vjet të vjetra. Dhe rezultatet ishin shkatërruese dhe ato tregojnë qartë se çfarë mund të ndodhë me Detin Mesdhe të sotëm dhe jetën në të, nëse ai thahet.

Jeta detare indigjene praktikisht u shfaros dhe jeta detare siç e njohim sot është për shkak të rikolonizimit të mëvonshëm të specieve të Atlantikut.

Para krizës, 779 specie mund të konsideroheshin specie endemike (dmth. të dokumentuara vetëm në Mesdhe). Prej tyre, vetëm 86 ishin ende të pranishëm pas krizës së kripës. Të gjitha koralet tropikale që ishin të bollshme në Mesdhe përpara këtij ndryshimi kataklizmik mjedisor janë zhdukur, thekson studimi.

Shtrohet pyetja, si arritën të mbijetonin disa specie? Si i mbijetuan rritjes radikale të nivelit të kripës dhe temperaturës?

Fatkeqësisht, ata nuk kanë përgjigje për këto pyetje.

Ajo që ata ishin në gjendje të përcaktonin është se jeta detare nuk kishte kohë të mjaftueshme për t'u përshtatur me mjedisin hipersalin që u zhduk, por u zëvendësua nga speciet që hynë në Mesdhe nga Atlantiku kur ngushtica u rihap.

Është interesante se specie të tilla si qeni i madh i bardhë dhe delfini u shfaqën në Detin Mesdhe vetëm pas kësaj krize të kripës. Akoma më interesant është fakti se para tharjes, Mesdheu lindor, veçanërisht deti Jon dhe Levantin, ishte më i pasur me specie detare se pjesa perëndimore. Pas ripërmbytjes, pasuria e jetës detare u zhvendos në perëndim.

Ndikimi i izolimit të Mesdheut në faunën dhe florën e tij ishte katastrofik, duke shkatërruar shumicën e ekosistemeve të tij. Një tjetër gjetje e rëndësishme e kërkimit tonë është se u deshën më shumë se 1.7 milionë vjet që numri i specieve të rikuperohej. Ky rikuperim i ngadaltë i pasurisë në ekosistemet mesdhetare ofron përcaktimin e parë të detajuar të mënyrës sesi jeta e egër reagon ndaj zhdukjes në këtë shkallë. Biodiversiteti i Mesdheut është shumë i lartë sot falë pranisë së specieve të shumta endemike. Rezultatet tona tregojnë se ky ishte rasti edhe gjashtë milionë vjet më parë, por se shumica dërrmuese e këtyre specieve endemike u zhdukën kur u shkëput nga Atlantiku, theksojnë shkencëtarët.

Kur Mesdheu u ribashkua me Atlantikun, ai u ripopullua me rezerva të mëdha speciesh në oqeanet e botës, por u deshën ende miliona vjet që ekosistemet mesdhetare të rimëkëmbeshin për sa i përket pasurisë. Askush nuk e di ende se sa kohë do t'i duhet jetës detare për t'u rikuperuar nga lloji i ndryshimeve në shkallë globale që po ndodhin aktualisht, përfundon Garcia-Castellanos në punimin e saj.

/Motilokal.com