Nga krijimi i modeleve për të parashikuar ndryshimet klimatike, për të kontribuar në menaxhimin e mbetjeve dhe bujqësinë e qëndrueshme, është e pamohueshme që Inteligjenca Artificiale (IA) ka potencialin për të ofruar ndihmë të konsiderueshme në adresimin e krizës mjedisore.

Megjithatë, në të njëjtën kohë, si shtypi ndërkombëtar ashtu edhe organizatat mjedisore janë gjithnjë e më të shqetësuar për energjinë e konsumuar nga infrastruktura e IA, pasi kërkimet e fundit tregojnë se kërkesa e lartë për IA ka çuar në një zgjerim të përdorimit të karburanteve fosile.

Sipas një raporti të Washington Post, disa kampuse kompjuterike në SHBA kërkojnë po aq energji sa një qytet i mesëm. “Njësitë e qymyrit rriten për shkak të bumit të IA-së. Kjo duhet të jetë shqetësuese për këdo që kujdeset për mjedisin”, tha për gazetën amerikane Tamara Knize, drejtore e projektit në organizatën jofitimprurëse Data & Society, e cila monitoron gjurmët mjedisore të IA.

Sa dioksid karboni lëshon IA? 

Edhe pse tashmë po bëhen përpjekje për të zgjeruar përdorimin e burimeve të rinovueshme të energjisë, qendrat e të dhënave funksionojnë 24 orë në ditë dhe shumica e marrin energjinë e tyre nga lëndët djegëse fosile, duke rezultuar në një ndikim në mjedis.

Në veçanti, studiuesit nga Universiteti i Massachusetts "Amherst" të cilët trajnuan disa modele të mëdha gjuhësore në vitin 2019, zbuluan se trajnimi i një modeli të vetëm të Inteligjencës Artificiale mund të lëshojë mbi 626,000 kilogramë dioksid karboni, që është e barabartë me emetimet e pesë veturave gjatë jetës së tyre.

Një kërkim ChatGPT konsumon pothuajse 10 herë më shumë energji elektrike sesa një kërkim në Google

Një studim i vitit 2021 nga Universiteti Cornell tregoi se trajnimi GPT-3 (nga OpenAI) me 175 miliardë parametra konsumonte 1287 MWh energji elektrike dhe rezultoi në emetime karboni të barazvlefshme me drejtimin e 112 makinave me benzinë për një vit.

Madje vlerësohet se për shkak të energjisë së konsumuar nga qendrat e të dhënave në mbarë botën, ato janë përgjegjëse për 2.5 deri në 3.7% të emetimeve globale të gazeve serrë, duke tejkaluar edhe ato të industrisë së aviacionit, kryesisht sepse fuqia kompjuterike krijon një kërkesë shpërthyese për energji, ujë dhe burime të tjera.

Në të njëjtën kohë, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë raportoi se një kërkim në ChatGPT konsumon pothuajse 10 herë më shumë energji elektrike sesa një kërkim në Google, ndërsa një kompleks i madh qendrash të dhënash në Iowa në pronësi të Meta djeg çdo vit sasinë ekuivalente të energjisë së 7 milionë laptopëve

Emetimet e karbonit të Google u rritën

Nevoja për të konsumuar sasi masive të energjisë po godet gjithashtu gjigantët e teknologjisë, të cilët, ndërsa po përpiqen të kalojnë në energjinë e gjelbër, po shohin gjurmën e tyre të karbonit të rritet në qiell.

Gjigandi i kërkimit në internet Google njoftoi se gjurma e tij e karbonit u rrit në 2023. Konkretisht, rritja ishte pothuajse 50% krahasuar me shifrat e vitit 2019, sipas raportit mjedisor të vitit 2024. 

Në bazë vjetore, emetimet u rritën me 13% krahasuar me vitin 2022, të nxitura nga sasitë masive të energjisë që i nevojitej Google për të drejtuar qendrat e saj të të dhënave dhe operacionet e zinxhirit të furnizimit për të përmirësuar dhe fuqizuar iniciativat e saj në Inteligjencën Artificiale.

Është e rëndësishme që komuniteti shkencor të ruajë shqetësimet e tij në lidhje me Inteligjencën Artificiale pasi kërkon konsumin e energjisë në një mjedis tashmë të ngopur.

Duke folur për "K", David Patterson, inxhinier i shquar softuerësh në Google dhe profesor emeritus i shkencave kompjuterike në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley, vëren se është e rëndësishme që komuniteti shkencor të ruajë shqetësimet e tij në lidhje me inteligjencën artificiale pasi kërkon konsumin e energjisë në një mjedis tashmë i ngopur.

Qendrat e të dhënave me energji intensive

Ai sqaron se megjithëse modelet dhe mjetet e IA përdorin një sasi të konsiderueshme energjie, ne nuk duhet të ngatërrojmë përdorimin e energjisë së inteligjencës artificiale me përdorimin më të madh dhe kryesisht paraekzistues të energjisë së qendrave të të dhënave në tërësi.

Duke iu referuar fushës së tij, Google, ai tregon se matja e kompanisë për përdorimin e inteligjencës artificiale ka qenë 10%-15% e totalit të energjisë së Google për tre vite radhazi. "Për momentin Inteligjenca Artificiale është vetëm një pjesë e vogël e energjisë totale që djegin qendrat e të dhënave", tha ai.

Në të vërtetë pajisjet si frigoriferët dhe kondicionerët janë konsumatorë të mëdhenj të energjisë dhe vlerësohet se përbëjnë respektivisht 17% dhe 20% të kërkesës globale për energji elektrike. Megjithatë, duke qenë se konsiderohen si objekte kaq të nevojshme në jetën tonë, rrallëherë dalin në pah për ndotjen që shkaktojnë.

Si Patterson ashtu edhe pjesa më e madhe e komunitetit shkencor nuk e kundërshtojnë se për shkak të aftësisë së saj për të analizuar sasi të mëdha të dhënash, IA mund të ndihmojë në zbutjen e ndryshimeve klimatike duke analizuar shumë variabla komplekse dhe në zhvillim të sistemit klimatik.

Profesori beson se duhet të koordinohen disa veprime në mënyrë që gjigantët teknologjikë të zvogëlojnë gjurmën e tyre në mjedis.

“Sigurisht që një masë do të ishte publikimi i raporteve nga të gjitha kompanitë për konsumin e energjisë dhe gjurmën e karbonit. Në të njëjtën kohë ata mund të përdorin modelet e tyre për të parë se si ata vetë mund të reduktojnë emetimet e gazit të karbonit”, shpjegon ai.

Qendrat e të dhënave të gjelbra mund të lëshojnë 5 deri në 10 herë më pak emetime për të njëjtën punë, edhe brenda të njëjtës zonë

Së fundi, duke kaluar në terma më teknikë, ai vë në dukje se profesionistët e mësimit të makinerive duhet të lavdërohen për modelet e trajnimit që përdorin qendrat më të gjelbra të të dhënave, të cilat sot janë shpesh në Cloud.

“Qendrat e të dhënave të gjelbra mund të lëshojnë 5 deri në 10 herë më pak emetime për të njëjtën punë, edhe brenda të njëjtës zonë. Për shembull, në fund të vitit 2021, Google Cloud kishte pesë vendndodhje qendrash të dhënash me ose afërsisht 90% përdorim të energjisë pa karbon. Këto qendra ishin të vendosura në Danimarkë, Finlandë dhe tre në SHBA (Iowa, Oklahoma, Oregon)'.

/Motilokal.com